Dokumentacja › Badania terenowe

15. Inklinometry

Opracowanie pomiarów inklinometrycznych – sumy kontrolne, odkształcenia, przemieszczenia całkowite względem pomiaru referencyjnego, wypadkowa i jej kierunek, wykresy w czasie, karta wyników i mapa kierunków przemieszczeń w DXF.

W aplikacji: Sondowania → Inklinometry

Wstęp

Moduł Inklinometry służy do opracowania pomiarów w rurach inklinometrycznych: monitoringu osuwisk, skarp, wykopów, ścian oporowych i nasypów. Dla każdego inklinometru wprowadzasz serię pomiarów (każdy z inną datą), a program liczy dla każdej głębokości:

  • sumy kontrolne CSACS_A, CSBCS_B – kontrola jakości odczytu,
  • odkształcenia DAD_A, DBD_B i ich przyrosty IDAID_A, IDBID_B względem pomiaru referencyjnego,
  • przemieszczenia całkowite ADAAD_A, ADBAD_B (sumowane od dołu lub od góry rury),
  • przyrosty przemieszczeń całkowitych CDACD_A, CDBCD_B względem pomiaru referencyjnego,
  • wypadkową przemieszczenia i jej azymut,
  • przebieg przemieszczeń w czasie (Timeplot) na wybranych głębokościach.

Wyniki trafiają na kilkustronicową kartę (PDF, DXF, SVG, PNG) oraz – zbiorczo dla wszystkich inklinometrów zlecenia – na mapę kierunków przemieszczeń w DXF. Metodyka obliczeń odpowiada podręcznikowi GIMSGEO (rozdział „Inklinometry”).

Skąd moduł bierze dane:

  • otwory wiertnicze zlecenia – do wyboru „Otwór referencyjny”, którego profil litologiczny jest rysowany obok wykresów przemieszczeń (zob. Otwory wiertnicze);
  • zlecenie – temat, zleceniodawca, inwestor, układ współrzędnych i wysokości, dane administracyjne na stronie parametrów karty;
  • poziomy charakterystyczne z sekcji „Lokalizacja” – rysowane na wykresach głębokościowych.

Dokąd oddaje dane: inklinometr ze współrzędnymi jest punktem badania zlecenia (lista badań do wyboru lokalizacji, eksport pliku projektu), a kontrola danych pojawia się na stronie „Weryfikacja danych” w grupie „Inklinometry”.

Uwaga. W kodzie modułu nie ma obliczania prędkości przemieszczeń (mm/dobę). Przebieg w czasie pokazują tylko wykresy Timeplot na karcie.

Moduł otwierasz z menu zlecenia: „Sondowania → Inklinometry”. Na górze ekranu może pojawić się podpowiedź modułu („Pierwszy pomiar to pomiar referencyjny – kolejne porównywane są właśnie z nim.” itd.) – zamkniesz ją przyciskiem „Nie pokazuj ponownie”.

Układ ekranu

Moduł Inklinometry – układ ekranu

  1. „Dodaj” – tworzy nowy inklinometr o nazwie „INK-n” (n = liczba istniejących + 1) z wartościami domyślnymi: azymut 0°, stała sondy C = 25000, krok L = 0,5 m, przemieszczenia „Sumowane od dołu”, bez pomiarów.
  2. Lista inklinometrów – nazwa, pod nią liczba pomiarów („5 pomiarów”). Trójkąt ostrzegawczy oznacza uwagi walidacji (szczegóły w edytorze). Po najechaniu na pozycję pojawiają się menu „⋯” (z poleceniem „Kopiuj / przenieś do zlecenia…”) i kosz „Usuń”. Nad listą można szukać po nazwie i filtrować („Wszystkie”, „Z uwagami”, „Bez statusu”).
  3. „Nazwa” – nazwa inklinometru (pojawia się w nagłówku karty i w nazwie pliku). Obok etykieta rodzaju „inklinometr”.
  4. „Status badania” – „Bez statusu”, „Projektowane”, „Surowe dane”, „Przetwarzane”, „Zaakceptowane”, „Archiwalne”.
  5. „Kopiuj z istniejącego” – kopiuje wybrane sekcje danych z innego inklinometru tego zlecenia (widoczne, gdy w zleceniu są co najmniej dwa inklinometry); opis niżej.
  6. „Mapa kierunków DXF” z trzema polami po lewej – eksport mapy wektorów przemieszczeń wszystkich inklinometrów zlecenia (opis w sekcji Mapa kierunków przemieszczeń (DXF)).
  7. „Historia” – historia zmian inklinometru z możliwością przywrócenia wcześniejszej wersji. Obok wskaźnik autozapisu – zmiany zapisują się same.
  8. Lista uwag – komunikaty walidacji (zob. Typowe problemy).
  9. Panel wyników (po prawej) – „Ostatni pomiar: …”, „Maks. przemieszczenie: … mm na z = … m (azymut …°)” – największa wypadkowa ostatniego pomiaru, jej głębokość i kierunek – oraz „Liczba pomiarów”. Gdy nie ma pomiarów: „Brak pomiarów.”
  10. „Podgląd PDF” – podgląd karty bieżącego inklinometru (nieaktywny, gdy brak pomiarów).
  11. „Generuj karty…” – generator kart wielu inklinometrów naraz.
  12. „Kopiuj / przenieś…” – kopiowanie lub przenoszenie inklinometrów widocznych na liście (wg filtru) do innego zlecenia.
  13. „Kosz” – usunięte inklinometry; można je przywrócić przez 30 dni.

Usunięcie inklinometru (kosz przy pozycji listy) wymaga potwierdzenia: „Usunąć: INK-1?” – „Pozycja trafi do kosza. Możesz ją przywrócić przez 30 dni.”

Wprowadzanie danych

Edytor ma sekcje: „Dane ogólne” (z podsekcją „Lokalizacja”), „Sonda i obliczenia”, „Pomiary (n)”, „Raport” oraz „Zdjęcia z terenu”. Każda zmiana od razu przelicza panel wyników i kartę.

Dane ogólne

Sekcja „Dane ogólne”

  1. „Data” – data badania (instalacji / pomiaru zerowego).
  2. „Operator” – wykonawca pomiaru; podpowiedzi ze słownika organizacji.
  3. „Nadzór” – osoba nadzorująca; podpowiedzi ze słownika.
  4. „Otwór referencyjny” – otwór, którego profil litologiczny jest rysowany na stronie „Przemieszczenia całkowite” karty, między wykresami CDA i CDB.
  5. „Uwagi” – dowolny tekst.
Pole Jednostka Opis Uwagi
„Data” data data badania brak daty → ostrzeżenie „Brak daty badania”
„Operator” tekst wykonawca słownik incl.operators; brak → „Nie podano operatora”
„Nadzór” tekst nadzór słownik incl.supervisors
„Otwór referencyjny” lista otwór zlecenia lub „— brak —” nazwa trafia też do „Otwór referencyjny:” w parametrach karty
„Uwagi” tekst notatki –

Lokalizacja

Podsekcja „Lokalizacja”

  1. „Szerokość geograficzna” – φ w stopniach dziesiętnych lub w zapisie stopnie-minuty-sekundy (np. 52°18′40″N).
  2. „Długość geograficzna” – λ jak wyżej. Po wpisaniu przeliczane na X/Y układu zlecenia.
  3. „Wybierz na mapie” – okno „Wybierz lokalizację”: kliknij miejsce badania, X/Y zostaną przeliczone do układu zlecenia.
  4. „Moja lokalizacja (GPS)” – współrzędne z lokalizacji urządzenia.
  5. „Działka z ULDK” – numer działki, obręb, gmina, powiat i województwo z usługi ULDK (GUGiK) dla wpisanych X/Y (aktywne, gdy X i Y są wypełnione).
  6. „X [układ]” – współrzędna X w układzie zlecenia (np. „X [WGS84]”).
  7. „Y [układ]” – współrzędna Y.
  8. „Rzędna [m n.p.m.]” – rzędna głowicy inklinometru; służy też do przeliczania poziomów charakterystycznych podanych rzędną.
  9. „Województwo” – lista województw; dalej „Powiat”, „Gmina”, „Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki”.
  10. „Kilometraż” – dla obiektów liniowych (np. „1+123”); obok „Dodatkowe informacje”.
  11. „Dodaj poziom charakterystyczny” – dodaje wiersz poziomu: „Odniesienie” („głębokość” albo „rzędna”), „Wartość [m]”, „Opis” (np. niweleta), „Kolor”, przycisk „Usuń poziom”. Poziomy rysują się przerywaną linią w swoim kolorze na wykresach głębokościowych karty.
Pole Jednostka Opis Uwagi
„X [układ]”, „Y [układ]” m (lub ° w WGS84) współrzędne inklinometru brak → „Brak współrzędnych – badanie nie pojawi się na mapie ani w przekrojach”; potrzebne do mapy kierunków DXF
„Rzędna [m n.p.m.]” m n.p.m. rzędna głowicy brak lub 0 → „Rzędna nie została wypełniona”
„Województwo”, „Powiat”, „Gmina” tekst dane administracyjne na karcie; gdy puste – z danych zlecenia
„Miasto / miejscowość”, „Numer działki”, „Właściciel działki”, „Dodatkowe informacje” tekst opis lokalizacji „Miejscowość:” na karcie pochodzi z danych zlecenia
„Kilometraż” tekst pikietaż –
„Poziomy charakterystyczne” m poziomy rysowane na wykresach rzędna przeliczana na głębokość od rzędnej badania

Sonda i obliczenia

Sekcja „Sonda i obliczenia”

  1. „Azymut osi A+ [°]” – kąt od północy do dodatniego kierunku osi A (zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Zwykle oś A+ ustawia się w kierunku spodziewanego ruchu (w dół zbocza).
  2. „Stała sondy C” – stała przetwornika sondy (z metryki urządzenia).
  3. „Krok pomiarowy L [m]” – odległość między kolejnymi odczytami (długość bazy sondy).
  4. „Pomiar referencyjny” – data pomiaru zerowego, względem którego liczone są przyrosty IDID i CDCD. Lista zawiera wszystkie daty pomiarów; domyślnie najwcześniejszy pomiar.
  5. „Przemieszczenia” – kierunek sumowania odkształceń: „Sumowane od dołu” (dół rury nieruchomy – typowe, gdy rura jest zakotwiona poniżej strefy ruchu) albo „Sumowane od góry” (nieruchoma głowica, np. pomierzona geodezyjnie).
Pole Jednostka Opis Uwagi
„Azymut osi A+ [°]” ° azymut dodatniej osi A domyślnie 0; oś B+ leży 90° w prawo (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) od A+
„Stała sondy C” – stała sondy domyślnie 25000; musi być > 0
„Krok pomiarowy L [m]” m krok pomiarowy domyślnie 0,5; musi być > 0
„Pomiar referencyjny” data pomiar zerowy domyślnie najwcześniejszy; zawsze drukowany na karcie
„Przemieszczenia” – „Sumowane od dołu” / „Sumowane od góry” domyślnie „Sumowane od dołu”

Pola liczbowe zatwierdzają się po wyjściu z pola. Przecinek i kropka dziesiętna są równoważne. Gdy C lub L nie są dodatnie, obliczenia nie są wykonywane i pojawia się błąd „Brak stałej sondy lub kroku pomiarowego”.

Pomiary

Sekcja „Pomiary”

  1. „Pomiar” – wybór edytowanego pomiaru (daty w kolejności chronologicznej). Po otwarciu inklinometru wybrany jest ostatni pomiar.
  2. „Data nowego pomiaru” – data dla „Dodaj pomiar” (domyślnie dzisiejsza).
  3. „Dodaj pomiar” – dodaje pomiar z podaną datą. Nowy pomiar dziedziczy głębokości z ostatniego (kolumna z wypełniona, odczyty puste). Gdy pomiar z tą datą już istnieje – komunikat „Pomiar z tą datą już istnieje”.
  4. „Usuń” – usuwa wybrany pomiar (bez potwierdzenia; można go odzyskać przez „Historia”). Usunięty pomiar znika też z listy pomiarów do druku.
  5. „Pierwsze przejście” – „1. przejście: A+” albo „1. przejście: A−”: kierunek, w którym sonda była wprowadzona przy pierwszym przejściu. Dotyczy tylko importu pliku („Wgraj pomiar”).
  6. „Wgraj pomiar” – wczytuje odczyty z pliku .csv, .txt lub .dat do wybranego pomiaru (zastępuje jego dotychczasowe wiersze). Po imporcie: „Wczytano n głębokości”.
  7. Tabela odczytów – kolumny „z [m]”, „A+”, „A−”, „B+”, „B−”; numer wiersza „#” i kosz „Usuń wiersz n” w każdym wierszu. Ostatni, pusty wiersz (ze znakiem „+”) dopisuje nowy.
  8. Podpowiedź – „Zaznacz komórkę i wklej (Ctrl+V) blok z Excela. Enter – edycja, strzałki – nawigacja.” Obok liczba wierszy.
  9. „Wyczyść” – usuwa wszystkie wiersze wybranego pomiaru.
Kolumna Jednostka Opis Uwagi
„z [m]” m głębokość odczytu od głowicy wiersze sortowane rosnąco przy obliczeniach
„A+” jednostki odczytu odczyt w kierunku osi A+ (przejście 1 lub 2) odczyt w postaci C⋅sin⁡αC \cdot \sin\alpha
„A−” j.o. odczyt w kierunku A− (sonda obrócona o 180°) –
„B+” j.o. odczyt w kierunku B+ –
„B−” j.o. odczyt w kierunku B− –

Wiersz bierze udział w obliczeniach tylko wtedy, gdy wszystkie pięć wartości jest liczbami. Głębokości pomiaru, których nie ma w pomiarze referencyjnym, są pomijane (porównanie po z z dokładnością do 1 mm).

Obsługa tabeli z klawiatury: strzałki i Tab – przejście między komórkami; Enter lub F2 – edycja; Delete/Backspace – wyczyszczenie komórki; wpisanie znaku – rozpoczęcie edycji. Blok skopiowany z Excela wkleja się od zaznaczonej komórki, dopisując brakujące wiersze („Wklejono n nowych wierszy”).

Format pliku pomiaru

Każdy wiersz pliku: z; odczyt1; odczyt2; odczyt3; odczyt4 – kolejno A (1. przejście), A (2. przejście), B (1. przejście), B (2. przejście).

  • Separator: średnik lub tabulator; gdy ich nie ma – spacje; sam przecinek tylko wtedy, gdy nie ma żadnego innego separatora (wtedy liczby z kropką).
  • Przecinek dziesiętny w komórce jest zamieniany na kropkę.
  • Wiersze z mniej niż pięcioma liczbami (nagłówki, komentarze) są pomijane.
  • Przy „1. przejście: A+”: odczyt1 → A+, odczyt2 → A−, odczyt3 → B+, odczyt4 → B−. Przy „1. przejście: A−” pary są zamieniane: odczyt1 → A−, odczyt2 → A+, odczyt3 → B−, odczyt4 → B+.

Przykład (z testów programu), import z „1. przejście: A−”:

z;A1;A2;B1;B2
0,5;120;-118;40;-42
1.0	100	-98	30	-31

daje wiersze: z = 0,5 m: A+ = −118, A− = 120, B+ = −42, B− = 40; z = 1,0 m: A+ = −98, A− = 100, B+ = −31, B− = 30.

Gdy w pliku nie ma żadnego poprawnego wiersza: „Nie znaleziono wierszy „z; A; A; B; B” w pliku”.

Raport

Sekcja „Raport”

  1. „Pomiary do druku (referencyjny zawsze)” – pole wyboru przy każdej dacie. Gdy żadna data nie jest odznaczona, drukowane są wszystkie pomiary. Pomiar referencyjny jest drukowany zawsze, nawet odznaczony.
  2. „Timeplot – głębokości [m] (rozdzielone średnikiem)” – głębokości wykresów przemieszczeń w czasie, np. 1; 4; 8. Separator: średnik lub spacja. Na karcie rysowane są najwyżej cztery pierwsze głębokości; dla każdej brana jest najbliższa głębokość pomiaru.
  3. Tabela „Wykres” – pole wyboru włącza lub ukrywa wykres na karcie: „CDA [mm]”, „CDB [mm]”, „Wypadkowa [mm]”, „CSA”, „CSB”, „IDA [mm]”, „IDB [mm]”.
  4. „min” – minimum osi wartości (puste = „auto”).
  5. „max” – maksimum osi (puste = „auto”).
  6. „podziałka” – odstęp linii siatki (puste = „auto”; ignorowana, gdy dałaby więcej niż 40 działek).
  7. „Głębokość wykresów [m]” – głębokość, do której rysowane są wykresy (puste = „auto”: najgłębszy odczyt zaokrąglony w górę do pełnego metra).
  8. Strony karty – „Strona z parametrami”, „Przemieszczenia całkowite”, „Sumy kontrolne i Timeplot”, „Tabela wyników”. Odznaczona strona nie jest drukowana (gdy odznaczysz wszystkie, drukowane są wszystkie).
  9. „Przywróć domyślne” – czyści wszystkie ustawienia układu raportu (wykresy, osie, głębokość, strony).
  10. „Zdjęcia z terenu” – zwijana sekcja zdjęć badania (z datą i współrzędnymi z EXIF albo z lokalizacji telefonu).

Pod tabelą jest przypomnienie: „Osie wykresów są symetryczne: zakres ±max (z większej z wartości |min| i |max|).” Oś każdego wykresu profilu jest zawsze symetryczna względem zera: jeśli wpiszesz min = −10 i max = 25, oś obejmie ±25.

Pole Jednostka Opis Uwagi
„Pomiary do druku …” – daty drukowane na wykresach puste = wszystkie; referencyjny zawsze
„Timeplot – głębokości [m] …” m głębokości wykresów w czasie najwyżej 4 na karcie
min / max jak wykres zakres osi symetryczny ±max(|min|, |max|)
podziałka jak wykres krok siatki ≤ 40 działek, inaczej automatyczna
„Głębokość wykresów [m]” m zakres głębokości wykresów wpisana wartość pokazuje się też jako „Głębokość badania [m]” na karcie

Kopiowanie z innego inklinometru

Okno „Kopiuj z istniejącego”

„Kopiuj z istniejącego” otwiera okno o tej nazwie: „Skopiowane sekcje zastąpią aktualnie wprowadzone dane tego badania.” Wybierz „Źródło danych” (inny inklinometr) i zaznacz sekcje („Wszystko” zaznacza wszystkie):

Sekcja Co jest kopiowane
„Dane ogólne (data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status)” data, operator, nadzór, uwagi, otwór referencyjny, status
„Lokalizacja (współrzędne, rzędna, dane administracyjne, poziomy charakterystyczne)” X, Y, rzędna, kilometraż, dane administracyjne, działka, poziomy charakterystyczne
„Parametry badania (sonda, ustawienia interpretacji)” azymut, C, L, pomiar referencyjny, kierunek sumowania, układ raportu
„Wyniki pomiarów” wszystkie pomiary, pomiary do druku, głębokości Timeplot

Domyślnie zaznaczone są „Dane ogólne” i „Lokalizacja”. „Kopiuj” zatwierdza („Skopiowano dane z …”), „Anuluj” zamyka okno.

Uwaga. „Parametry badania” obejmują też datę „Pomiar referencyjny” – po skopiowaniu samych parametrów, bez wyników, data może nie pasować do pomiarów tego inklinometru. Sprawdź pole „Pomiar referencyjny”.

Generowanie kart

Podgląd PDF

Podgląd karty inklinometru

  1. Karta – strony karty bieżącego inklinometru, odświeżane na bieżąco.
  2. „Edytor” – powrót do edytora.
  3. „Nr załącznika” – wzorzec numeru: tekst stały (np. „2” – każda karta ma nr 2) lub ze zmienną w znakach dolara („2.44c” → 2.4c, 2.5c, … dla kolejnych kart w kolejności nazw). Pod polem: „Ta karta: …”.
  4. „Język karty” – język opisów karty (polski / angielski).
  5. „Skala szarości” – karta bez kolorów.
  6. „Wydruk eko” – „bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”.
  7. „PDF” – pobranie karty w PDF (plik inklinometr_<nazwa>…).
  8. „DXF (CAD)” – karta jako rysunek DXF.
  9. „SVG” – „Grafika wektorowa – do edycji i wstawienia w raport”.
  10. „PNG” – „Obraz 300 dpi”.

Generator kart wielu inklinometrów

Okno „Generuj: inklinometr”

  1. „Zaznacz wszystkie (n/n)” – zaznacza wszystkie widoczne inklinometry (Shift + klik zaznacza zakres).
  2. „Grupa danych” – filtr listy („Wszystkie badania” lub zapisany zestaw).
  3. Lista inklinometrów – pole wyboru, nazwa, ikona uwag i numer kolejny karty. Na liście są tylko inklinometry z co najmniej jednym pomiarem.
  4. „Nazwa nowego zestawu” z przyciskiem „Zapisz zestaw” – zapamiętuje zaznaczenie pod nazwą.
  5. „Nr załącznika” – wzorzec numeracji jak w podglądzie.
  6. „Przypisz numery na stałe” – tworzy „Wykaz załączników” z ustalonymi numerami (wtedy karty powstają w kolejności wykazu, a nie nazw).
  7. „Spis załączników (xlsx)” – arkusz ze spisem załączników.
  8. „Język kart” – polski / angielski.
  9. „Wydruk” – „Kolorowy”, „Skala szarości”, „Eko – bez wypełnień barwnych”.
  10. „DXF” – karty zaznaczonych inklinometrów w DXF.
  11. „PDF (n)” – jeden plik PDF z kartami n zaznaczonych inklinometrów.

„Zamknij” zamyka okno.

Mapa kierunków przemieszczeń (DXF)

Pola eksportu mapy kierunków

  1. „Skala wektora” (domyślnie 1000) – 1 mm przemieszczenia = skala/1000 m na mapie. Przy 1000 wektor 10 mm ma na mapie 10 m.
  2. „Czcionka opisu” (domyślnie 2) – wysokość opisu w metrach (jednostkach rysunku).
  3. „Głębokość wektora” (puste – „z maks.”) – głębokość, dla której brany jest wektor (najbliższa głębokość pomiaru). Puste pole: miejsce największej wypadkowej.
  4. „Mapa kierunków DXF” – pobiera plik inklinometry_kierunki.dxf.

Dla każdego inklinometru zlecenia, który ma współrzędne X, Y i pomiary, program bierze ostatni pomiar i rysuje:

Warstwa Element Kolor ACI
INKLINOMETRY okrąg w miejscu inklinometru, promień 0,3 × wysokość opisu 7
WEKTORY linia od punktu w kierunku azymutu wypadkowej, długość = wypadkowa [m] × skala; grot z dwóch odcinków (0,8 × wysokość opisu) 1 (czerwony)
OPISY nazwa inklinometru (wysokość opisu) 7
OPISY „wypadkowa mm / azymut° (z = głębokość m)”, np. „38.4 mm / 149° (z = 0.5 m)” (0,75 × wysokość opisu) 5

Współrzędne są przeliczane do płaskich układu zlecenia; w DXF oś X = wschód, Y = północ. Inklinometry bez współrzędnych lub pomiarów są pomijane („Pominięto n inklinometrów bez współrzędnych lub pomiarów”). Gdy nie ma żadnego: „Brak inklinometrów ze współrzędnymi i pomiarami”.

Wskazówka. Pola mapy DXF nie mają widocznych etykiet – opis każdego pola pokazuje się po najechaniu kursorem.

Dane na karcie

Karta ma tytuł „Wyniki badania:” z nazwą inklinometru i numerem załącznika w nagłówku. Domyślnie składa się z czterech stron (każdą można wyłączyć w sekcji „Raport”).

Strona 1 – „Strona z parametrami”

Karta – strona z parametrami

Blok Wiersze
PARAMETRY PROJEKTU „Temat:”, „Zleceniodawca:”, „Inwestor:” (z danych zlecenia)
PARAMETRY BADANIA „Badanie:” (nazwa), „Pomiar referencyjny:”, „Ostatni pomiar:”, „Liczba pomiarów:”, „Głębokość badania [m]:”, „Krok pomiarowy [m]:”, „Stała sondy:”, „Azymut [°]:”, „Sumowanie przemieszczeń:” („od dołu” / „od góry”), „Otwór referencyjny:”
LOKALIZACJA „Współrzędna X:”, „Współrzędna Y:”, „Rzędna:”, „Układ współrzędnych:”, „Układ wysokościowy:”, „Województwo:”, „Powiat:”, „Gmina:”, „Miejscowość:”
ORIENTACJA OSI POMIAROWYCH rysunek przekroju rury z czterema rowkami, strzałką północy „N”, osiami „+A” i „+B” (czerwone) obróconymi o azymut, podpis „A+ = …°”

„Głębokość badania” to najgłębszy odczyt zaokrąglony w górę do pełnego metra albo wartość „Głębokość wykresów [m]”, jeśli ją wpisano. „Krok pomiarowy” to odstęp dwóch pierwszych głębokości pomiaru referencyjnego (gdy jest tylko jedna – wartość L). Puste pola mają „—”.

Strona 2 – „Przemieszczenia całkowite”

Karta – przemieszczenia całkowite

Element Opis Warunek
„CDA [mm]” przyrost przemieszczenia całkowitego w osi A w funkcji głębokości; z lewej opis głębokości wykres „CDA [mm]” włączony
profil litologiczny warstwy otworu referencyjnego (kolor gruntu, symbol) w skali głębokości wykresów wybrany „Otwór referencyjny”
„CDB [mm]” jak wyżej, oś B wykres „CDB [mm]” włączony
„Wypadkowa [mm]” CDA2+CDB2\sqrt{CD_A^2 + CD_B^2} wykres „Wypadkowa [mm]” włączony
„Kierunek przemieszczeń” rzut z góry: koła co 25% promienia, kierunki (N), (S), (E), (W), przerywana oś „A+”, dla każdego pomiaru linia łącząca punkty (wypadkowa, azymut) wszystkich głębokości; podpis „r = … mm” (promień zewnętrznego koła) zawsze
legenda kolor i data każdego drukowanego pomiaru, referencyjny z dopiskiem „(pomiar ref.)” zawsze
stopka „D = L·[(+) − (−)]/(2C), L = … m, C = …; przemieszczenia sumowane od dołu/od góry; CD = AD − AD0 względem pomiaru referencyjnego.” zawsze

Kolory kolejnych pomiarów: czarny, niebieski, czerwony, zielony, fioletowy, pomarańczowy, morski, brązowy, różowy (potem od początku). Pomiar referencyjny ma CD=0CD = 0 – pionowa linia w zerze. Na wykresach głębokościowych są też poziomy charakterystyczne.

Strona 3 – „Sumy kontrolne i Timeplot”

Karta – sumy kontrolne i Timeplot

Element Opis Warunek
„CSA”, „CSB” sumy kontrolne w osiach A i B (jednostki odczytu) wykresy włączone
„IDA [mm]”, „IDB [mm]” przyrosty odkształceń względem pomiaru referencyjnego wykresy włączone
legenda daty pomiarów zawsze
„Przemieszczenia w czasie (Timeplot)” do czterech wykresów „z = … m”: oś pozioma – daty pomiarów (proporcjonalnie do czasu), oś pionowa [mm] symetryczna; linie CDA (niebieska), CDB (zielona), „wypadkowa” (czerwona) z punktami pomiarów wpisane głębokości Timeplot

Strona 4 – „Tabela wyników”

Karta – tabela wyników

Tabela „Wyniki pomiaru dd.mm.rrrr” dla ostatniego pomiaru:

Kolumna Znaczenie Format
„z [m]” głębokość 2 miejsca po przecinku
„CSA”, „CSB” sumy kontrolne liczba całkowita
„DA”, „DB” odkształcenia [mm] 0,01 mm
„IDA”, „IDB” przyrosty odkształceń [mm] 0,01 mm
„ADA”, „ADB” przemieszczenia całkowite [mm] 0,01 mm
„CDA”, „CDB” przyrosty przemieszczeń całkowitych [mm] 0,01 mm
„Wyp.” wypadkowa [mm] 0,01 mm
„Azymut” azymut wypadkowej pełne stopnie

Pod tabelą: „Odkształcenia, przemieszczenia i przyrosty w mm.” Tabela mieści najwyżej 62 głębokości (przy kroku 0,5 m – do 31 m); głębsze wiersze nie są drukowane.

W wersji angielskiej karty opisy są przetłumaczone („Test results:”, „Cumulative displacements”, „Survey results” itd.).

Interpretacja i obliczenia

Obliczenia wykonuje funkcja analyzeInclinometer (src/lib/inclinometer.ts). Pomiary są sortowane według daty. Do obliczeń biorą udział tylko pełne wiersze (z, A+, A−, B+, B−), posortowane według głębokości.

Oznaczenia:

Symbol Znaczenie Jednostka
A+,A−,B+,B−A^+, A^-, B^+, B^- odczyty w kierunkach osi jednostki odczytu sondy
LL „Krok pomiarowy L [m]” m
CC „Stała sondy C” –
zz głębokość odczytu m
indeks 00 wartość z pomiaru referencyjnego –
αA+\alpha_{A+} „Azymut osi A+ [°]” °

1. Suma kontrolna

CSA=A++A−,CSB=B++B−CS_A = A^+ + A^-, \qquad CS_B = B^+ + B^-

Przy sprawnej sondzie odczyty w dwóch przejściach różnią się znakiem, więc suma kontrolna jest bliska stałej (błąd zera sondy). Skoki CSCS na wykresie wskazują błędne odczyty, zabrudzony rowek lub złe ułożenie sondy.

2. Odkształcenie

DA=L (A+−A−)2C⋅1000,DB=L (B+−B−)2C⋅1000[mm]D_A = \frac{L\,(A^+ - A^-)}{2C}\cdot 1000, \qquad D_B = \frac{L\,(B^+ - B^-)}{2C}\cdot 1000 \quad [\mathrm{mm}]

Mnożnik 1000 zamienia metry na milimetry. Odkształcenie to boczne wychylenie odcinka rury o długości LL.

Przykład (z testów programu): L=0,5L = 0{,}5 m, C=25000C = 25000, A+=100A^+ = 100, A−=−98A^- = -98:

DA=0,5⋅(100−(−98))2⋅25000⋅1000=1,98 mm,CSA=100+(−98)=2D_A = \frac{0{,}5\cdot(100-(-98))}{2\cdot 25000}\cdot 1000 = 1{,}98\ \mathrm{mm}, \qquad CS_A = 100 + (-98) = 2

3. Przyrost odkształceń

IDA=DA−DA0,IDB=DB−DB0ID_A = D_A - D_{A0}, \qquad ID_B = D_B - D_{B0}

gdzie DA0D_{A0}, DB0D_{B0} – odkształcenie na tej samej głębokości w pomiarze referencyjnym.

4. Przemieszczenie całkowite

Odkształcenia sumuje się wzdłuż rury. Przy „Sumowane od dołu”:

ADA(z)=∑zi≥zDA(zi),ADB(z)=∑zi≥zDB(zi)AD_A(z) = \sum_{z_i \ge z} D_A(z_i), \qquad AD_B(z) = \sum_{z_i \ge z} D_B(z_i)

Przy „Sumowane od góry”:

ADA(z)=∑zi≤zDA(zi),ADB(z)=∑zi≤zDB(zi)AD_A(z) = \sum_{z_i \le z} D_A(z_i), \qquad AD_B(z) = \sum_{z_i \le z} D_B(z_i)

Suma obejmuje także odczyt na głębokości zz.

5. Przyrost przemieszczeń całkowitych

CDA=ADA−ADA0,CDB=ADB−ADB0CD_A = AD_A - AD_{A0}, \qquad CD_B = AD_B - AD_{B0}

gdzie ADA0AD_{A0}, ADB0AD_{B0} – przemieszczenie całkowite na tej samej głębokości w pomiarze referencyjnym. To jest właściwe przemieszczenie rury od chwili pomiaru zerowego (wykresy „CDA”, „CDB”).

Przykład (z testów programu): w drugim pomiarze odczyty A w strefie z≤1z \le 1 m wzrosły o 250 (A+ o +250, A− o −250). Przyrost odkształcenia na odcinek: 0,5⋅500/50000⋅1000=50{,}5\cdot 500/50000\cdot1000 = 5 mm. Przy sumowaniu od dołu (odczyty co 0,5 m do 2 m): CDA(2,0)=0CD_A(2{,}0) = 0, CDA(1,0)=5CD_A(1{,}0) = 5 mm, CDA(0,5)=10CD_A(0{,}5) = 10 mm. Przy sumowaniu od góry: CDA(0,5)=5CD_A(0{,}5) = 5 mm, CDA(2,0)=10CD_A(2{,}0) = 10 mm.

6. Wypadkowa i jej kierunek

R=CDA2+CDB2R = \sqrt{CD_A^2 + CD_B^2}

β=(αA++atan2⁡(CDB, CDA)⋅180π) mod 360\beta = \left(\alpha_{A+} + \operatorname{atan2}(CD_B,\ CD_A)\cdot\frac{180}{\pi}\right) \bmod 360

β\beta – azymut przemieszczenia od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, w zakresie 0–360°. Wzór zakłada, że oś B+ leży 90° w prawo od osi A+ (tak jak na rysunku „ORIENTACJA OSI POMIAROWYCH”). Przykład: przy αA+=90°\alpha_{A+} = 90° ruch wyłącznie w kierunku A+ ma azymut 90° (wschód).

Panel wyników i mapa DXF pokazują wypadkową największą (lub na wybranej głębokości) w ostatnim pomiarze.

Uwaga. Gdy na danej głębokości nie ma przemieszczenia (CDA=CDB=0CD_A = CD_B = 0), atan2⁡(0,0)=0\operatorname{atan2}(0, 0) = 0 i w kolumnie „Azymut” tabeli wyników pojawia się sam azymut osi A+ (w danych demo INK-1: 135° poniżej 5 m). Taki azymut nie oznacza ruchu – czytaj go razem z kolumną „Wyp.”.

Przykład z danych demo (INK-1, ostatni pomiar 01.10.2024, αA+=135°\alpha_{A+} = 135°): na z = 0,5 m CDA=37,20CD_A = 37{,}20 mm, CDB=9,60CD_B = 9{,}60 mm, więc R=37,22+9,62=38,42R = \sqrt{37{,}2^2 + 9{,}6^2} = 38{,}42 mm, β=135°+atan2⁡(9,6; 37,2)=135°+14,5°≈149°\beta = 135° + \operatorname{atan2}(9{,}6;\ 37{,}2) = 135° + 14{,}5° \approx 149°.

7. Przemieszczenia w czasie (Timeplot)

Dla każdej głębokości z pola „Timeplot – głębokości [m]” program w każdym pomiarze bierze najbliższą głębokość odczytu i rysuje CDACD_A, CDBCD_B i RR w funkcji daty. Oś czasu zaczyna się od najwcześniejszego pomiaru.

8. Osie wykresów

Oś wartości wykresu profilu jest symetryczna: zakres ±m\pm m, gdzie mm = większa z wartości ∣min∣|min|, ∣max∣|max| wpisanych przez użytkownika, a gdy pola są puste – największa wartość bezwzględna z danych (co najmniej 1) zaokrąglona do „okrągłej” wartości. Promień wykresu kierunku przemieszczeń to „okrągła” wartość ≥ największej wypadkowej drukowanych pomiarów.

Interpretacja wyników

  • Strefa ruchu – głębokość, na której wykres CDCD wyraźnie się załamuje (np. w danych demo INK-1 przy około 4–5 m). Powyżej rura przemieszcza się jako całość.
  • Kierunek – azymut β\beta w strefie ruchu porównaj z kierunkiem spadku zbocza; wykres „Kierunek przemieszczeń” pokazuje, czy kierunek jest stały w czasie.
  • Wiarygodność – sprawdź sumy kontrolne CSA, CSB (powinny być w przybliżeniu stałe z głębokością i między pomiarami) oraz przyrosty IDA, IDB (lokalne „szpilki” bez ciągłości to zwykle błąd odczytu, nie ruch).
  • Kierunek sumowania – „od dołu” wymaga, by dół rury był w gruncie nieruchomym; jeśli rura nie sięga poniżej strefy ruchu, sumuj „od góry” i zmierz głowicę geodezyjnie.

Typowe problemy

Komunikaty walidacji wyświetlane nad edytorem, przy pozycji listy i na stronie „Weryfikacja danych”:

Komunikat Poziom Przyczyna i co zrobić
„Brak stałej sondy lub kroku pomiarowego” błąd „Stała sondy C” lub „Krok pomiarowy L [m]” puste albo ≤ 0 – obliczenia nie są wykonywane. Wpisz wartości z metryki sondy.
„Tylko jeden pomiar – przemieszczenia wymagają co najmniej dwóch” ostrzeżenie jest tylko pomiar referencyjny; dodaj kolejny pomiar („Dodaj pomiar”).
„Brak wyników pomiarów – nie można wygenerować karty” błąd brak pomiarów; „Podgląd PDF” jest nieaktywny, a inklinometr nie trafia do generatora kart.
„Brak współrzędnych – badanie nie pojawi się na mapie ani w przekrojach” ostrzeżenie uzupełnij X, Y w „Lokalizacja”; bez nich inklinometr jest pomijany na mapie kierunków DXF.
„Rzędna nie została wypełniona” ostrzeżenie uzupełnij „Rzędna [m n.p.m.]”.
„Brak daty badania” ostrzeżenie uzupełnij „Data”.
„Nie podano operatora” ostrzeżenie uzupełnij „Operator”.

Komunikaty podczas pracy:

Komunikat Co zrobić
„Pomiar z tą datą już istnieje” zmień „Data nowego pomiaru” – każdy pomiar musi mieć inną datę.
„Nie znaleziono wierszy „z; A; A; B; B” w pliku” plik nie ma wierszy z pięcioma liczbami; sprawdź separator i format (zob. Format pliku pomiaru).
„Brak inklinometrów ze współrzędnymi i pomiarami” żaden inklinometr nie ma jednocześnie X, Y i pomiarów – uzupełnij lokalizację.
„Pominięto n inklinometrów bez współrzędnych lub pomiarów” mapa powstała, ale bez części inklinometrów.

Inne sytuacje:

  • Wykres CD ma skok na głębokości, której brakuje w jednym z pomiarów. Program porównuje tylko głębokości obecne w pomiarze referencyjnym, ale sumę referencyjną AD0AD_0 liczy ze wszystkich jego głębokości. Gdy w pomiarze bieżącym brakuje odczytu (albo wiersz jest niepełny), suma ADAD i AD0AD_0 obejmują różne odcinki i CDCD jest przesunięte. Uzupełnij brakujące odczyty, tak by wszystkie pomiary miały te same głębokości (do weryfikacji, czy to zamierzone).
  • Nowy pomiar bez odczytów – „Dodaj pomiar” tworzy pomiar z samymi głębokościami. Dopóki nie wpiszesz odczytów, jest on „ostatnim pomiarem” bez wyników: panel wyników nie pokazuje maksimum, tabela wyników na karcie jest pusta, a mapa DXF pomija inklinometr.
  • Usunięto pomiar referencyjny – obliczenia przyjmą wtedy najwcześniejszy pomiar, ale pole „Pomiar referencyjny” może nadal pamiętać usuniętą datę. Wybierz pomiar referencyjny ponownie.
  • Wszystkie krzywe przesunięte w jedną stronę – sprawdź „Pierwsze przejście” przy imporcie: zamiana A+ i A− odwraca znak odkształceń.
  • Kierunek wypadkowej niezgodny z terenem – sprawdź „Azymut osi A+ [°]” i czy oś B+ jest 90° zgodnie z ruchem wskazówek zegara od A+.