Dokumentacja › Geodezja i mapy

23. Zestawy geodezyjne

Zestawy punktów pomiarowych (Pkt, X, Y, Z, KLM i pięć kolumn własnych) w wybranym układzie współrzędnych. Moduł przelicza współrzędne między układami, liczy kilometraż względem osi i wyznacza przebieg przekroju. Pobiera współrzędne z badań i oddaje je do badań, monitoringu, przekrojów i mapy.

W aplikacji: Geodezja → Zestawy geodezyjne

Wstęp

Moduł „Zestawy geodezyjne” przechowuje wyniki pomiarów geodezyjnych w postaci zestawów punktów. Odpowiada zakładce „Geodezja” edytora danych GIMSGEO i jej poleceniom z listy „Wybierz funkcję”. Zestawem może być:

  • plan badań, czyli punkty wytyczone do wykonania otworów i sondowań;
  • pomiar powykonawczy badań;
  • pomiar terenu (siatka pikiet);
  • oś trasy (punkty w kolejności wzrostu kilometrażu);
  • pomiar reperów z jednej daty, do przeniesienia do monitoringu.

Każdy zestaw ma własny układ współrzędnych i tabelę punktów: „Pkt”, X, Y, Z, KLM oraz pięć kolumn własnych D1–D5.

Skąd moduł bierze dane:

  • wklejanie z Excela;
  • wpisywanie ręczne;
  • „Pobierz współrzędne” – współrzędne już wpisane w otworach i sondowaniach.

Dokąd oddaje dane:

Odbiorca Co trafia
Badania: otwory, sondowania DP, CPT, DMT, FVT X, Y, rzędna i kilometraż – przez „Przenieś XYZ/KLM do badań” i „Przypisz badania do punktów”
Monitoring geodezyjny pomiar reperów z daty w nazwie zestawu – „Przenieś monitoring geod.”
Przekroje geodezyjne profil terenu z punktów zestawu
Przekroje geotechniczne linia terenu między badaniami
Punkty na mapę punkty, grupy punktów, osie i modele terenu
Pliki KML, GPX, XLSX

Uwaga. Układ współrzędnych zlecenia (w nim wpisujesz X/Y badań) i układ wysokościowy ustawiasz w „Zlecenie → Ustawienia → Dane projektu” – patrz Układy współrzędnych i wysokości. Układ zestawu jest niezależny od układu zlecenia.

Układ ekranu

Moduł „Zestawy geodezyjne” – zestaw „Plan badań”

  1. „Dodaj” – tworzy nowy, pusty zestaw o nazwie „Zestaw n” (n = liczba zestawów + 1). Liczba obok przycisku to liczba zestawów w zleceniu.
  2. Lista zestawów – nazwa i liczba punktów („6 punktów”). Kliknięcie otwiera zestaw. Ikona kosza przy pozycji usuwa zestaw: pyta „Usunąć: …?”, a zestaw trafia do kosza na 30 dni. Nad listą jest pole „Szukaj na liście”.
  3. „Kosz” – przywracanie usuniętych zestawów.
  4. Nazwa zestawu – pole edycyjne. Zestaw do „Przenieś monitoring geod.” musi mieć nazwę w postaci daty pomiaru „dd.mm.rrrr”. Etykieta „zestaw punktów” obok nazwy oznacza rodzaj pozycji.
  5. „Historia” – poprzednie wersje zestawu z możliwością przywrócenia. Obok wyświetla się stan autozapisu, np. „Zapisano 16:54”. Zmiany zapisują się same, nie ma przycisku „Zapisz”.
  6. Sekcja „Zestaw” – układ współrzędnych zestawu i nazwy kolumn D1–D5 (patrz Zestaw).
  7. Sekcja „Funkcje” – 11 poleceń, odpowiednik listy „Wybierz funkcję” z GIMSGEO (patrz Funkcje).
  8. Sekcja „Punkty (n)” – tabela punktów; n to liczba punktów z liczbowymi X i Y.
  9. „Mapa punktów” – podgląd punktów na mapie. Opis pod tytułem: „Niebieskie – badanie wykonane, czerwone – niewykonane”. Punkt jest niebieski, gdy w zleceniu istnieje badanie o tej samej nazwie (wielkość liter bez znaczenia). Przycisk warstw w prawym górnym rogu zmienia podkład.

Moduł nie ma karty PDF. Wydruk punktów na planie wykonasz w module Punkty na mapę, a profil w module Przekroje geodezyjne.

Wprowadzanie danych

Zestaw

Sekcja „Zestaw” z rozwiniętą listą układów

  1. „Układ współrzędnych zestawu” – układ, w którym są zapisane X i Y punktów.
  2. Lista układów – sześć pozycji (tabela niżej).
  3. „Nazwy kolumn D1–D5 (oddziel przecinkami)” – nagłówki kolumn własnych.
Pole Jednostka Opis Uwagi
„Układ współrzędnych zestawu” – Układ X/Y punktów zestawu Domyślnie układ zlecenia, a gdy go nie ustawiono – WGS84. Zmiana pola nie przelicza liczb, tylko zmienia ich interpretację. Do przeliczenia służy „Konwertuj współrzędne”.
„Nazwy kolumn D1–D5 (oddziel przecinkami)” – Nazwy kolumn dodatkowych, np. „Rodzaj, Głęb. proj.” Zapis po opuszczeniu pola. Brana jest najwyżej pięć pierwszych nazw, spacje na brzegach są obcinane. Kolumna bez nazwy ma nagłówek „D1”…„D5”.

Układy współrzędnych dostępne w module:

Pozycja listy Kod EPSG Odwzorowanie (definicja proj4 z kodu) X Y
„WGS84” EPSG:4326 współrzędne geograficzne, elipsoida WGS84 szerokość φ [°] długość λ [°]
„PUWG 1992” EPSG:2180 Gauss–Krüger, λ0=19°\lambda_0 = 19°, k0=0,9993k_0 = 0{,}9993, x0=500 000x_0 = 500\,000 m, y0=−5 300 000y_0 = -5\,300\,000 m, GRS80 northing [m] easting [m]
„PUWG 2000 strefa 5 (15°E)” EPSG:2176 Gauss–Krüger, λ0=15°\lambda_0 = 15°, k0=0,999923k_0 = 0{,}999923, x0=5 500 000x_0 = 5\,500\,000 m, GRS80 northing [m] easting [m]
„PUWG 2000 strefa 6 (18°E)” EPSG:2177 λ0=18°\lambda_0 = 18°, x0=6 500 000x_0 = 6\,500\,000 m jw. jw.
„PUWG 2000 strefa 7 (21°E)” EPSG:2178 λ0=21°\lambda_0 = 21°, x0=7 500 000x_0 = 7\,500\,000 m jw. jw.
„PUWG 2000 strefa 8 (24°E)” EPSG:2179 λ0=24°\lambda_0 = 24°, x0=8 500 000x_0 = 8\,500\,000 m jw. jw.

Wszystkie układy płaskie mają parametry transformacji do WGS84 równe zeru (+towgs84=0,0,0,0,0,0,0).

Uwaga – konwencja osi. W układach płaskich geocore stosuje zapis geodezyjny: X – oś północna (northing), Y – oś wschodnia (easting). Strefa PUWG 2000 jest więc widoczna w pierwszej cyfrze Y (np. Y = 7 502 330 m – strefa 7). W WGS84 X to szerokość, a Y długość geograficzna. Zamiana X z Y to najczęstszy błąd przy wklejaniu danych z programów CAD (tam X = wschód).

W odróżnieniu od GIMSGEO lista nie ma pozycji „custom” z dowolnym kodem EPSG. Dostępnych jest tylko sześć układów z tabeli.

Punkty

Tabela punktów zestawu

  1. „Pkt” – nazwa punktu.
  2. X, Y, Z – współrzędne i rzędna.
  3. „KLM” – kilometraż.
  4. Kolumny własne – nagłówki z pola „Nazwy kolumn D1–D5”; tu „Rodzaj” i „Głęb. proj.”.
  5. Kolumna bez nazwy – nagłówek domyślny „D3”.
  6. Aktywna komórka (zielona ramka) – miejsce wklejenia bloku z Excela.
  7. Podpowiedź – „Zaznacz komórkę i wklej (Ctrl+V) blok z Excela. Enter – edycja, strzałki – nawigacja.”; obok liczba wierszy.
  8. „Wyczyść” – usuwa wszystkie wiersze tabeli (bez pytania; cofniesz to przez „Historia”).

Na końcu każdego wiersza jest ikona kosza – „Usuń wiersz n”. Ostatni wiersz oznaczony „+” jest pusty: wpisanie w nim wartości dodaje nowy punkt.

Kolumna Jednostka Opis Uwagi
„Pkt” – Nazwa punktu (tekst) Po nazwie dopasowywane są badania („Przenieś XYZ/KLM”, „Status badań”, kolor na mapie) i repery („Przenieś monitoring geod.”). Wielkość liter i spacje na brzegach nie mają znaczenia.
X m lub ° Northing (układy płaskie) albo szerokość geograficzna (WGS84) Liczba. Przecinek dziesiętny jest zamieniany na kropkę, spacje (separatory tysięcy) są usuwane. Tekst nieliczbowy daje pustą komórkę.
Y m lub ° Easting albo długość geograficzna jw.
Z m n.p.m. Rzędna terenu lub punktu Liczba; może być pusta.
„KLM” – Kilometraż w zapisie „km+metry”, np. „0+288.63” Tekst, nie liczba. Wpisz ręcznie albo oblicz funkcją „Oblicz kilometraż”.
„Odl. od osi [m]” m Odległość punktu od osi Kolumna pojawia się dopiero po „Oblicz kilometraż”.
„Strona” – Strona osi: „L”, „P” lub „S” jw.
D1–D5 – Dowolne informacje (tekst), np. rodzaj badania, głębokość projektowana Wykorzystywane w modułach Punkty na mapę (grupy, opisy) i Przekroje geodezyjne (linie i opisy z kolumn).

Obsługa tabeli z klawiatury:

Klawisz Działanie
strzałki, Tab, Shift+Tab przejście do sąsiedniej komórki
Enter, F2, dwuklik edycja komórki
dowolny znak rozpoczęcie edycji od tego znaku
Enter w trakcie edycji zatwierdzenie i przejście w dół
Esc porzucenie edycji
Delete, Backspace wyczyszczenie komórki
Ctrl+V wklejenie bloku z Excela od aktywnej komórki w prawo i w dół

Wklejanie z Excela. Zaznacz w arkuszu blok komórek (kolumny w kolejności Pkt, X, Y, Z, KLM, D1…), kliknij komórkę „Pkt” w pierwszym wolnym wierszu i naciśnij Ctrl+V. Blok nadpisuje komórki od aktywnej. Brakujące wiersze są dopisywane, a kolumny wychodzące poza tabelę są pomijane. Komunikat „Wklejono n nowych wierszy” (albo „Wklejono dane”) potwierdza operację.

Wskazówka. Punkty bez liczbowych X i Y zostają w tabeli, ale nie są liczone w „Punkty (n)”. Nie biorą też udziału w żadnej funkcji: mapie, konwersji, kilometrażu, eksporcie ani przenoszeniu do badań.

Funkcje

Sekcja „Funkcje”

  1. „Pobierz współrzędne” – dopisuje do zestawu punkty z badań wybranego rodzaju.
  2. „Przenieś XYZ/KLM do badań” – zapisuje X, Y, Z i KLM punktów w badaniach o tych samych nazwach.
  3. „Przypisz badania do punktów” – ręczne przypisanie badań do punktów (także kilku badań do jednego punktu).
  4. „Status badań” – postęp: ile punktów zestawu ma wykonane badanie.
  5. „Konwertuj współrzędne” – przelicza cały zestaw do innego układu.
  6. „Oblicz kilometraż” – KLM, odległość od osi i strona względem zestawu-osi.
  7. „Wyznacz przekrój” – tworzy nowy zestaw z punktami leżącymi na przekroju podłużnym.
  8. „KML” – plik dla Google Earth.
  9. „GPX” – plik dla odbiorników GPS.
  10. „XLSX” – arkusz z punktami i współrzędnymi WGS84.
  11. „Przenieś monitoring geod.” – pomiar reperów do modułu „Monitoring geodezyjny”.

„Przypisz badania do punktów” jest nieaktywne, gdy zestaw nie ma punktów. „Wyznacz przekrój” jest nieaktywne, gdy zestaw ma mniej niż dwa punkty.

Pobierz współrzędne

Okno „Pobierz współrzędne z badań”

Okno „Pobierz współrzędne z badań” ma jedną listę: rodzaj badania. W nawiasie jest liczba badań tego rodzaju, które mają współrzędne.

  1. „Otwory wiertnicze (4)” – otwory.
  2. „Sondowania CPT (3)” – sondowania CPT. Pozostałe pozycje to „Sondowania DP”, „Sondowania DMT” i „Sondowania FVT”.

Po kliknięciu „Pobierz” na końcu tabeli dopisywane są badania wybranego rodzaju, które spełniają dwa warunki:

  • mają X i Y;
  • ich nazwy nie ma jeszcze w zestawie.

Każde badanie daje wiersz z nazwą („Pkt”), X, Y, rzędną (Z) i kilometrażem (KLM). Komunikat: „Dodano n punktów (otwory wiertnicze)”.

Uwaga. Wartość 0 w X, Y lub rzędnej badania jest traktowana jak brak wartości. Współrzędne są kopiowane bez przeliczenia: trafiają do zestawu w układzie zlecenia. Jeśli zestaw ma inny układ, najpierw ustaw w polu „Układ współrzędnych zestawu” układ zlecenia, pobierz punkty, a dopiero potem użyj „Konwertuj współrzędne”.

Przenieś XYZ/KLM do badań

Przycisk działa od razu, bez okna. Dla każdego badania zlecenia (otwory, DP, CPT, DMT, FVT) szuka punktu o tej samej nazwie. Gdy go znajdzie, zapisuje w badaniu:

Wartość punktu Pole w otworze Pole w sondowaniu DP / CPT / DMT / FVT
X X X
Y Y Y
Z rzędna rzędna
KLM kilometraż (stationing) kilometraż (chainage)

Puste wartości punktu nie kasują wartości w badaniu – przenoszone są tylko te, które są wypełnione. Komunikat: „Zaktualizowano n badań”.

Uwaga. Współrzędne trafiają do badań w układzie zestawu, bez przeliczenia na układ zlecenia. Przed przeniesieniem sprawdź, czy oba układy są takie same; w razie potrzeby najpierw użyj „Konwertuj współrzędne”.

Przypisz badania do punktów

Funkcja odpowiada GIMSGEO: badanie dziedziczy X, Y, rzędną i KLM punktu, a w jednym punkcie może być kilka badań. Przydaje się, gdy nazwy badań różnią się od nazw punktów pomiaru, np. punkt „12” to otwór „P-3”. Pomaga też, gdy w jednym miejscu wykonano otwór i sondowanie.

Okno „Przypisz badania do punktów”

  1. „Filtruj badania…” – zawęża listę do badań, których nazwa zawiera wpisany tekst.
  2. Badanie – nazwa i rodzaj, np. „P-1 · Otwory wiertnicze”. Lista obejmuje wszystkie otwory, sondowania DP, CPT, DMT i FVT zlecenia.
  3. Punkt dla badania – lista punktów zestawu oraz „— bez przypisania —”. Gdy kilka badań wskazuje ten sam punkt, przy wybranym punkcie widać „(n badania)”.
  4. „n przypisanych” – liczba badań z wybranym punktem.
  5. „Anuluj” – zamyka okno bez zmian.
  6. „Zapisz i przenieś XYZ” – zapisuje przypisania w zestawie i przenosi do badań X, Y, rzędną i KLM. Przycisk jest nieaktywny, gdy nic nie przypisano.

Przy otwarciu okna każde badanie dostaje punkt w tej kolejności:

  1. punkt zapisany przy poprzednim przypisaniu (jeśli nadal istnieje w zestawie);
  2. punkt o tej samej nazwie;
  3. „— bez przypisania —”.

Przypisania są przechowywane w zestawie. Po poprawieniu współrzędnych punktów wystarczy więc otworzyć okno i ponownie kliknąć „Zapisz i przenieś XYZ”. Komunikat: „Przypisano n badań – przeniesiono X, Y, rzędną i KLM”.

Status badań

Okno „Status badań”

  1. Tytuł z wynikiem – „Status badań: 5/6 (83%)”: liczba punktów z wykonanym badaniem / liczba punktów zestawu (procent).
  2. Pasek postępu – ten sam procent.
  3. Lista punktów – ● niebieski: badanie wykonane; ○ czerwony: niewykonane (tu „P-5”).

Punkt jest „wykonany”, gdy w zleceniu istnieje badanie o tej samej nazwie (wielkość liter i spacje na brzegach bez znaczenia), spełniające jeden z warunków:

  • jest otworem wiertniczym (bez względu na współrzędne);
  • jest sondowaniem DP, CPT, DMT lub FVT z wpisanym X.
procent=round ⁣(nwykonanenpunktoˊw⋅100)\text{procent} = \mathrm{round}\!\left(\frac{n_\text{wykonane}}{n_\text{punktów}}\cdot 100\right)

Funkcja służy do kontroli postępu prac terenowych. Zestaw „Plan badań” z wytyczonymi punktami porównuje się z badaniami, które przybywają w zleceniu.

Uwaga. Kolory na „Mapie punktów” liczone są nieco inaczej: niebieski jest każdy punkt, dla którego istnieje badanie o tej nazwie, także sondowanie bez współrzędnych. Sondowanie bez X będzie więc niebieskie na mapie, ale „niewykonane” w oknie statusu.

Konwertuj współrzędne

Okno „Konwersja współrzędnych”

  1. „Z układu: …” – bieżący układ zestawu (pole „Układ współrzędnych zestawu”).
  2. Lista układów docelowych – pięć układów z tabeli, bez układu bieżącego. Domyślnie „PUWG 1992”.
  3. Na przykład „PUWG 2000 strefa 7 (21°E)” – właściwa dla środkowej Polski (19,5°–22,5°E).

Po kliknięciu „Przelicz”:

  1. X i Y każdego punktu z liczbowymi współrzędnymi są przeliczane biblioteką proj4 (pełne odwzorowanie Gaussa–Krügera na elipsoidzie GRS80).
  2. Wynik jest zaokrąglany do 8 miejsc po przecinku w WGS84 (ok. 1 mm) albo do 3 miejsc, czyli 1 mm, w układach płaskich.
  3. Pole „Układ współrzędnych zestawu” przyjmuje układ docelowy.

Komunikat: „Przeliczono na PUWG 1992”. Z i KLM nie zmieniają się.

Uwaga. Przeliczenie zmienia liczby w tabeli na stałe. Gdy wybierzesz zły układ, cofnij zmianę przez „Historia” albo przelicz z powrotem (różnice są poniżej 1 mm).

Oblicz kilometraż

Okno „Kilometraż względem osi”

  1. „Zestaw z przebiegiem osi (punkty w kolejności wzrostu km)” – inny zestaw tego zlecenia, opisujący oś trasy, np. „Oś drogi dojazdowej”. Kolejność punktów osi = kierunek wzrostu kilometrażu.
  2. „Kilometr początkowy [m]” – kilometraż pierwszego punktu osi w metrach (domyślnie 0). Przykład: 385 400 dla km 385+400.
  3. „Oblicz” – nieaktywny, dopóki nie wybierzesz osi.

Po obliczeniu w tabeli punktów pojawiają się dwie kolumny („Odl. od osi [m]” i „Strona”), a kolumna „KLM” zostaje wypełniona:

Wynik „Oblicz kilometraż” w tabeli punktów

  1. „KLM” – kilometraż rzutu punktu na oś, np. „0+288.63”.
  2. „Odl. od osi [m]” – odległość punktu od osi (do 0,01 m).
  3. „Strona” – „L” (lewa), „P” (prawa), „S” (na osi, do 1 m), patrząc w kierunku wzrostu kilometrażu.

Komunikat: „Obliczono kilometraż”. Gdy oś ma mniej niż 2 punkty: „Zestaw osi musi mieć co najmniej 2 punkty”.

Oś i punkty mogą być w różnych układach – oba zestawy są przed obliczeniem sprowadzane do metrów (szczegóły w Interpretacji). Wzory i przykład liczbowy podano w sekcji Kilometraż względem osi.

Wyznacz przekrój

Funkcja odpowiada „Wyznacz przekrój” z GIMSGEO. Z zestawu pomiarów budowli liniowej, w którym punkty przekroju podłużnego są przemieszane z punktami przekrojów poprzecznych, wybiera automatycznie punkty leżące na przekroju podłużnym. Wynik zapisuje jako nowy zestaw.

Nowy zestaw utworzony przez „Wyznacz przekrój”

  1. „Wyznacz przekrój” – uruchamia funkcję bez dodatkowego okna.
  2. Nowy zestaw „‹nazwa› – przekrój” na liście; komunikat „Utworzono zestaw z przebiegiem przekroju (n punktów)”.

Warunki poprawnego działania:

  • pierwszy punkt w tabeli to początek przekroju;
  • drugi punkt wyznacza kierunek początkowy (patrz algorytm).

Ułóż więc dane od punktu początkowego, tak jak w GIMSGEO.

Nowy zestaw zawiera tylko kolumny Pkt, X, Y, Z i ten sam układ współrzędnych. KLM i kolumny D1–D5 nie są kopiowane. Wynik możesz wykorzystać:

KML, GPX, XLSX

Trzy przyciski od razu pobierają plik o nazwie geodezja_‹nazwa zestawu›.‹rozszerzenie›. Zapisywane są tylko punkty z liczbowymi X i Y, przeliczone z układu zestawu do WGS84.

Przycisk Format Zawartość
„KML” KML 2.2 (Google Earth, Mapy Google, QGIS) Dokument o nazwie zestawu. Każdy punkt to Placemark z nazwą „Pkt” i współrzędnymi „długość,szerokość[,Z]” z dokładnością 8 miejsc po przecinku.
„GPX” GPX 1.1 (odbiorniki GPS, aplikacje nawigacyjne) Punkty wpt z atrybutami lat, lon, elementem ele (gdy jest Z) i name. Twórca pliku: „Geocore”.
„XLSX” Excel Arkusz o nazwie zestawu, kolumny: „Pkt”, „X (‹układ›)”, „Y”, „Z”, „KLM”, „Szerokość WGS84”, „Długość WGS84”, a dalej kolumny D1–D5 z ich nazwami (tylko te, którym nadano nazwy).

XLSX zawiera więc jednocześnie współrzędne w układzie zestawu i w WGS84. To odpowiednik zestawienia „in → out” z GIMSGEO, z tą różnicą, że układem „out” jest zawsze WGS84. Inny układ docelowy uzyskasz, przeliczając wcześniej zestaw funkcją „Konwertuj współrzędne”.

Opis wszystkich formatów wymiany danych: Import i eksport.

Przenieś monitoring geod.

Funkcja przenosi pomiar reperów z zestawu do modułu Monitoring geodezyjny. Nazwa zestawu musi być datą pomiaru w formacie „dd.mm.rrrr”, np. „15.11.2024” (dopuszczalny jest też zapis „rrrr-mm-dd”).

Okno „Przenieś do monitoringu geodezyjnego” dla zestawu „15.11.2024”

  1. Opis – „Nazwa zestawu („15.11.2024”) jest datą pomiaru (dd.mm.rrrr). Punkty trafią do reperów o tych samych nazwach; współrzędne geograficzne zostaną przeliczone do PUWG 1992.”
  2. „Stwórz nowy wpis dla nowych reperów” – zaznaczone (domyślnie): punkt bez odpowiadającego reperu tworzy nowy reper o nazwie punktu. Odznaczone: taki punkt jest pomijany.
  3. „Przenieś” – wykonuje operację.

Zasady przeniesienia:

Sytuacja Wynik
Reper o tej samej nazwie istnieje (bez względu na wielkość liter) Do reperu dopisywany jest pomiar z datą zestawu. Jeśli pomiar z tą datą już był, zostaje zastąpiony. Pomiary są sortowane wg daty.
Reperu nie ma, opcja zaznaczona Powstaje nowy reper z jednym pomiarem
Reperu nie ma, opcja odznaczona Punkt jest pomijany
Punkt bez nazwy albo bez Z Punkt jest pomijany
Zestaw w WGS84 X/Y są przeliczane do PUWG 1992
Zestaw w PUWG 1992 lub PUWG 2000 X/Y są przenoszone bez zmian

Komunikat: „Przeniesiono: n reperów zaktualizowanych, m nowych; pominięto: …” (pierwsze pięć pominiętych nazw). Gdy nazwa zestawu nie jest datą: „Nazwa zestawu musi być datą pomiaru w formacie dd.mm.rrrr”.

Uwaga. Repery powinny mieć wszystkie pomiary w jednym układzie metrycznym. Przy przeniesieniu nie jest to sprawdzane. Jeśli dotychczasowe pomiary są w PUWG 2000, a nowy zestaw w WGS84 (przeliczany do PUWG 1992), przemieszczenia wyjdą rzędu setek kilometrów. Zestawy z pomiarem reperów trzymaj więc w tym samym układzie płaskim co poprzednie pomiary.

Układy współrzędnych i wysokości

Układ współrzędnych i wysokościowy zlecenia

„Zlecenie → Ustawienia → Dane projektu”

  1. „Układ współrzędnych” – układ, w którym wpisujesz X/Y wszystkich badań zlecenia (opis pod polem: „W tym układzie wpisujesz X/Y badań; mapa przelicza je na WGS84”). Lista zawiera te same sześć układów co w zestawach, z kodem EPSG. Domyślnie „WGS84 EPSG:4326”. Nazwa układu trafia do nagłówków kart („układ współrzędnych”).
  2. „Układ wysokościowy” – pole tekstowe z podpowiedziami „PL-EVRF2007-NH”, „PL-KRON86-NH (Kronsztadt 86)”, „lokalny”. Można też wpisać inną nazwę. Wartość jest tylko opisem drukowanym w nagłówkach kart (np. karty otworu i karty reperu). Zmiana pola nie przelicza rzędnych.

Szczegóły ustawień zlecenia: Zlecenie.

Przeliczenie rzędnych PL-KRON86-NH ↔ PL-EVRF2007-NH

Rzędne badań przelicza się między układami wysokościowymi w module „Zestawienie badań” przyciskiem „Przelicz rzędne”. Odpowiada to funkcji „Konwertuj rzędne KRON86 → EVRF2007” z GIMSGEO.

Okno „Przelicz rzędne” w module „Zestawienie badań”

  1. Opis – „Przeliczenie wysokości między układami PL-KRON86-NH i PL-EVRF2007-NH wg modelu GUGiK PL-geoid-2011 (różnica ok. 13–21 cm, zależna od położenia). Przeliczone zostaną … – te z rzędną i współrzędnymi; zmiany trafią do bazy po „Zapisz zmiany”.”
  2. „Kierunek”: „PL-KRON86-NH → PL-EVRF2007-NH” (domyślny).
  3. „PL-EVRF2007-NH → PL-KRON86-NH” – kierunek odwrotny.

Po kliknięciu „Przelicz” zmienione rzędne trzeba zatwierdzić przyciskiem „Zapisz zmiany”. Komunikat:

„Przeliczono rzędne n badań (PL-KRON86-NH → PL-EVRF2007-NH); pominięto (brak współrzędnych lub poza modelem): … – sprawdź i zapisz zmiany”.

Badania z rzędną 0 lub pustą są pomijane bez komunikatu. Opis modułu: Zestawienie badań. Wzór – w sekcji Różnica KRON86 – EVRF2007.

Interpretacja i obliczenia

Przeliczenie do metrów (układ geograficzny → PUWG 1992)

Odległości, kilometraż i przebieg przekroju muszą być liczone w metrach. Zestaw w WGS84 jest więc przed obliczeniami przeliczany do PUWG 1992 (EPSG:2180). Zestawy w PUWG 1992 i PUWG 2000 są używane bez zmian. Dlatego oś w WGS84 i punkty w PUWG 2000 trafią do obliczeń w różnych układach płaskich – patrz Typowe problemy.

Kilometraż względem osi

Oś to łamana o wierzchołkach A0,A1,…,AmA_0, A_1, \dots, A_{m} (punkty zestawu-osi w kolejności). Dla punktu PP i każdego odcinka AiAi+1A_iA_{i+1} o długości LiL_i liczony jest parametr rzutu ograniczony do odcinka:

ti=min⁡ ⁣(1, max⁡ ⁣(0, (P−Ai)⋅(Ai+1−Ai)Li2))t_i = \min\!\left(1,\ \max\!\left(0,\ \frac{(P - A_i)\cdot(A_{i+1} - A_i)}{L_i^{2}}\right)\right)

oraz rzut Pi′=Ai+ti (Ai+1−Ai)P'_i = A_i + t_i\,(A_{i+1} - A_i) i odległość di=∣P−Pi′∣d_i = |P - P'_i|. Wybierany jest odcinek o najmniejszej odległości did_i, a z niego:

KLM=km0+∑j<iLj+ti Li,d=di\mathrm{KLM} = km_0 + \sum_{j<i} L_j + t_i\,L_i, \qquad d = d_i

gdzie km0km_0 to „Kilometr początkowy [m]”. Odcinki o zerowej długości (powtórzony punkt) są pomijane.

Strona wynika ze znaku iloczynu wektorowego w układzie (E, N), czyli (Y, X):

c=(Yi+1−Yi)(XP−Xi)−(Xi+1−Xi)(YP−Yi)c = (Y_{i+1}-Y_i)(X_P - X_i) - (X_{i+1}-X_i)(Y_P - Y_i)
Warunek „Strona”
d≤1d \le 1 m „S” (na osi)
c>0c > 0 „L” – lewa, patrząc w kierunku wzrostu km
c≤0c \le 0 „P” – prawa

Zapis kilometrażu: km=⌊KLM/1000⌋\text{km} = \lfloor \mathrm{KLM}/1000 \rfloor, a metry KLM−1000⋅km\mathrm{KLM} - 1000\cdot\text{km} z dwoma miejscami po przecinku, uzupełnione zerami do sześciu znaków. Przykłady: 1040 m → „1+040.00”, 385 400 m → „385+400.00”.

Przykład (dane demo). Oś „Oś drogi dojazdowej” (O1–O3), km0=0km_0 = 0, zestaw „Plan badań”:

Pkt KLM Odl. od osi [m] Strona
P-1 0+288.63 61,91 L
P-3 0+375.09 132,7 P
P-4 0+108.16 3,85 L

Uwaga. Rzut jest ograniczony do odcinków osi. Punkt leżący przed początkiem albo za końcem osi dostaje kilometraż jej początku albo końca, a „odległość od osi” jest wtedy odległością od skrajnego punktu osi, a nie od jej przedłużenia. Oś powinna więc obejmować cały obszar badań.

Wyznaczanie przebiegu przekroju

Algorytm „Wyznacz przekrój” w kolejnych krokach:

  1. Start w punkcie 1; kierunek początkowy u⃗\vec{u} = od punktu 1 do punktu 2.
  2. Dla bieżącego punktu CC i każdego nieużytego punktu PP liczone są:
    • składowa wzdłuż kierunku: a=(P−C)⋅u⃗∣u⃗∣a = \dfrac{(P-C)\cdot\vec{u}}{|\vec{u}|};
    • odsunięcie poprzeczne: b=∣(P−C)×u⃗∣∣u⃗∣b = \dfrac{|(P-C)\times\vec{u}|}{|\vec{u}|};
    • odległość ∣P−C∣|P-C|.
  3. Kandydatami są punkty spełniające
a>0ib≤max⁡(5 m, 0,5 a)a > 0 \quad\text{i}\quad b \le \max(5\ \text{m},\ 0{,}5\,a)

czyli punkty leżące „przed” bieżącym punktem, w stożku o połówkowej rozwartości ok. 26,6° (tg = 0,5), nie węższym niż pas ±5 m. 4. Wybierany jest kandydat najbliższy CC. Dołącza do przekroju, a kierunek u⃗\vec{u} zmienia się na C→PC \to P. 5. Koniec, gdy brak kandydatów.

Punkty przekrojów poprzecznych, leżące z boku osi dalej niż pozwala stożek, są pomijane.

Różnica KRON86 – EVRF2007

HEVRF2007=HKRON86+ΔH(φ,λ),HKRON86=HEVRF2007−ΔH(φ,λ)H_\text{EVRF2007} = H_\text{KRON86} + \Delta H(\varphi, \lambda), \qquad H_\text{KRON86} = H_\text{EVRF2007} - \Delta H(\varphi, \lambda)

ΔH\Delta H [m] pochodzi z siatki różnic modelu GUGiK PL-geoid-2011 (licencja CC BY 4.0). Parametry siatki:

  • krok 0,01°;
  • 589 wierszy × 1016 kolumn;
  • narożnik φ0=54,88°\varphi_0 = 54{,}88°, λ0=14,05°\lambda_0 = 14{,}05°;
  • wartości węzłów vv zapisane jako ΔH=(v+100)\Delta H = (v + 100) mm, wartość 255 = brak danych.

Wartość w punkcie liczy się interpolacją dwuliniową z czterech węzłów:

fy=φ0−φ0,01,fx=λ−λ00,01,ty=fy−⌊fy⌋,tx=fx−⌊fx⌋f_y = \frac{\varphi_0 - \varphi}{0{,}01},\quad f_x = \frac{\lambda - \lambda_0}{0{,}01},\quad t_y = f_y - \lfloor f_y\rfloor,\quad t_x = f_x - \lfloor f_x\rfloor ΔH=∑kwk (vk+100)1000 ∑kwk,w={(1−tx)(1−ty), tx(1−ty), (1−tx)ty, txty}\Delta H = \frac{\sum_k w_k\,(v_k + 100)}{1000\,\sum_k w_k},\qquad w = \{(1-t_x)(1-t_y),\ t_x(1-t_y),\ (1-t_x)t_y,\ t_x t_y\}

Węzły bez danych są pomijane. Gdy suma wag pozostałych węzłów ∑wk<0,5\sum w_k < 0{,}5 albo punkt leży poza siatką, rzędna nie jest przeliczana – badanie trafia do listy „pominięto”. Wynik jest zaokrąglany do 1 mm. Typowa różnica na obszarze Polski to 13–21 cm.

Przeliczenia współrzędnych

Konwersje między układami wykonuje biblioteka proj4 z definicjami podanymi w tabeli układów. Dla PUWG 2000 strefy s∈{5,6,7,8}s \in \{5,6,7,8\}:

λ0=3s [°],k0=0,999923,x0=s⋅106+500 000 m\lambda_0 = 3s\ [°],\qquad k_0 = 0{,}999923,\qquad x_0 = s\cdot 10^6 + 500\,000\ \text{m}

Dla PUWG 1992: λ0=19°\lambda_0 = 19°, k0=0,9993k_0 = 0{,}9993, x0=500 000x_0 = 500\,000 m, y0=−5 300 000y_0 = -5\,300\,000 m. Oba odwzorowania są poprzeczne Merkatora (Gaussa–Krügera) na elipsoidzie GRS80.

Typowe problemy

Komunikat / objaw Przyczyna Co zrobić
Punkty na „Mapie punktów” leżą w złym miejscu (np. w Afryce lub na oceanie) Wybrano inny układ zestawu niż układ liczb w tabeli albo zamieniono X z Y Ustaw właściwy „Układ współrzędnych zestawu”. W układach płaskich X = północ (ok. 5,4–6,1 mln m w PUWG 2000), Y = wschód z numerem strefy na początku.
„Zestaw osi musi mieć co najmniej 2 punkty” Zestaw wybrany jako oś ma mniej niż 2 punkty z X i Y Uzupełnij oś albo wybierz inny zestaw
Kilometraż ma bardzo duże „Odl. od osi” Punkt leży poza zasięgiem osi albo oś i punkty są w różnych układach płaskich (np. PUWG 1992 i PUWG 2000) Przelicz oba zestawy do jednego układu funkcją „Konwertuj współrzędne”
„Nazwa zestawu musi być datą pomiaru w formacie dd.mm.rrrr” „Przenieś monitoring geod.” w zestawie, którego nazwa nie jest datą Zmień nazwę zestawu na datę pomiaru, np. „15.11.2024”
„Przeniesiono: … pominięto: …” Punkty bez Z albo bez nazwy, lub nowe repery przy odznaczonej opcji „Stwórz nowy wpis dla nowych reperów” Uzupełnij Z i nazwy albo zaznacz opcję
„Dodano 0 punktów (…)” Badania wybranego rodzaju nie mają współrzędnych albo wszystkie są już w zestawie Sprawdź współrzędne badań; nazwy porównywane są bez względu na wielkość liter
„Zaktualizowano 0 badań” Żaden punkt nie ma nazwy zgodnej z nazwą badania Użyj „Przypisz badania do punktów”
Liczba „Punkty (n)” mniejsza niż liczba wierszy Wiersze bez liczbowych X lub Y (np. tekst w kolumnie liczbowej po wklejeniu) Popraw komórki; tekst w kolumnach X/Y/Z zamienia się na pustą wartość
„Przeliczono rzędne … pominięto (brak współrzędnych lub poza modelem)” Badanie bez X/Y albo poza zasięgiem modelu GUGiK (poza Polską) Uzupełnij współrzędne badania
„Nie udało się pobrać siatki GUGiK (…)” / „Niepoprawny rozmiar siatki GUGiK” Brak połączenia lub uszkodzony plik siatki Spróbuj ponownie przy dostępie do sieci