Dokumentacja › Obliczenia

30. Pale LCPC

Nośność pojedynczego pala obciążonego osiowo, liczona z sondowań statycznych CPT metodą LCPC (Bustamante i Gianeselli 1982) wg zasad PN-EN 1997-1, wraz z osiadaniem z funkcji transformacyjnych i optymalizatorem długości pala.

W aplikacji: Obliczenia → Pale LCPC

Wstęp

Moduł „Pale LCPC” oblicza nośność pojedynczego pala obciążonego osiowo na podstawie wyników sondowań statycznych CPT/CPTU. Opory jednostkowe pod podstawą i na pobocznicy wyznaczane są metodą LCPC (Bustamante i Gianeselli 1982), a nośność charakterystyczna i obliczeniowa – zgodnie z PN-EN 1997-1 (Eurokod 7): współczynniki korelacyjne ξ3\xi_3, ξ4\xi_4 (tablica A.10), współczynniki częściowe do oddziaływań (A1, A2) i nośności (R1, R2, R4). Dodatkowo moduł liczy:

  • tarcie negatywne w strefie od głowicy do zadanej głębokości TnT_n,
  • nośność pala na wyciąganie,
  • osiadanie pala metodą funkcji transformacyjnych (Gwizdała i Krasiński 2016),
  • tabelę optymalizatora długości – najkrótszą długość pala, która spełnia warunek nośności.

Skąd moduł bierze dane. Opór stożka qcq_c i rodzaj gruntu (niespoisty, spoisty, organiczny) w każdym punkcie pochodzą z interpretacji sondowań w module „Sondowania → Sondowania CPT” (sondowanie przeliczane jest tak samo jak na karcie CPT, łącznie z otworem odniesienia i wymuszonym rodzajem gruntu warstw). Moduł nie ma własnej tabeli danych – wystarczy zaznaczyć jedno lub kilka sondowań zlecenia. Zmiana sondowania (np. poprawienie warstw CPT) od razu zmienia wynik obliczenia pala.

Dokąd oddaje wyniki. Wynikiem jest karta „Nośność pala” (2–4 strony A4) do pobrania jako PDF, DXF, SVG lub PNG oraz do generatora kart zlecenia.

Uwaga. Każde obliczenie pala to osobna pozycja listy (rekord). Dla jednego obiektu możesz utworzyć kilka obliczeń, np. dla różnych rodzajów lub średnic pali, i porównać je na kartach.

Układ ekranu

Otwórz zlecenie i wybierz z menu „Obliczenia → Pale LCPC”. W zleceniu demonstracyjnym „Budowa hali magazynowej” są dwa obliczenia: „Pal P-A1” (pal wiercony Ø600 na sondowaniu CPTU-1) i „Pal P-B1” (pal prefabrykowany 40×40 na CPTU-2).

Moduł „Pale LCPC” – lista obliczeń, edytor i panel wyników

  1. „Dodaj” – tworzy nowe obliczenie o nazwie „Pal N” (N – kolejny numer) z wartościami domyślnymi: pal „Wiercony betonowy”, przekrój „Kołowy”, D = 0,6 m, Zb = 8 m, Zg = 1 m, Tn = 0, Ep = 30 GPa, γ pala = 25 kN/m³, obciążenia 0 kN, zestaw „DA2 (A1 + R2)”. Żadne sondowanie nie jest zaznaczone.
  2. Lista obliczeń – nazwa i podtytuł z rodzajem pala i zagłębieniem podstawy (np. „Wiercony betonowy, Zb = 8 m”). Kliknięcie otwiera obliczenie. Ikona kosza po najechaniu na pozycję usuwa ją (pozycja trafia do „Kosza” na 30 dni). Nad listą jest pole „Szukaj na liście”, gdy pozycji jest więcej.
  3. „Podgląd PDF” – otwiera podgląd karty bieżącego obliczenia. Przycisk jest nieaktywny, dopóki nie zaznaczysz żadnego sondowania CPT.
  4. „Generuj karty…” – generator kart wielu obliczeń naraz (w generatorze widoczne są tylko obliczenia z zaznaczonym sondowaniem).
  5. „Kosz” – usunięte obliczenia z możliwością przywrócenia.
  6. „Nazwa” – nazwa obliczenia (na liście i w nazwie pliku). Na karcie w nagłówku pokazywana jest „Nazwa obiektu”, a gdy jest pusta – ta nazwa. Obok etykieta typu pozycji „obliczenie pala”.
  7. „Historia” – historia zmian obliczenia z możliwością przywrócenia wcześniejszej wersji. Zmiany zapisywane są automatycznie.
  8. Edytor – sekcje „Sondowania CPT”, „Pal”, „Obciążenia (charakterystyczne)”, „Współczynniki częściowe” i „Optymalizator długości” (opis niżej).
  9. Panel wyników (prawy) – wynik liczony na bieżąco po każdej zmianie.

Moduł nie ma kopiowania danych z innego obliczenia ani przenoszenia do innego zlecenia. Nowe obliczenie utworzysz przyciskiem „Dodaj”.

Panel wyników

Panel wyników po prawej stronie edytora

  1. „Profil N: Rb / Rs [kN]” – nośność graniczna podstawy Rb;calR_{b;cal} i pobocznicy Rs;calR_{s;cal} z każdego zaznaczonego sondowania (profilu), w kolejności zaznaczenia.
  2. „Rb;k / Rs;k [kN]” – nośność charakterystyczna podstawy i pobocznicy (po podzieleniu przez ξ3\xi_3, ξ4\xi_4).
  3. „Rc;d [kN]” – nośność obliczeniowa pala na wciskanie.
  4. „Fc;d [kN]” – obciążenie obliczeniowe pala (z ciężarem pala i tarciem negatywnym).
  5. „Wykorzystanie” – Fc;d/Rc;dF_{c;d}/R_{c;d} w procentach; wiersz jest czerwony, gdy warunek nośności nie jest spełniony.
  6. „Rt;d (wyciąganie) [kN]” – nośność obliczeniowa na wyciąganie.
  7. „Osiadanie s [mm]” – osiadanie pala pod obciążeniem charakterystycznym; „—”, gdy obciążenie przekracza nośność graniczną.

Gdy nie zaznaczono żadnego sondowania, w panelu jest tylko komunikat „Zaznacz co najmniej jedno sondowanie CPT.”.

Wprowadzanie danych

Pola liczbowe zatwierdzane są po opuszczeniu pola (klawisz Tab lub kliknięcie obok). Możesz wpisać przecinek albo kropkę dziesiętną. Pole puste lub z tekstem, którego nie da się odczytać jako liczby, przyjmuje wartość 0.

Sondowania CPT i „Pal”

Sekcje „Sondowania CPT” i „Pal”

  1. Pola wyboru sondowań – wszystkie sondowania CPT/CPTU zlecenia (z modułu „Sondowania CPT”). Zaznacz jedno lub kilka. Każde zaznaczone sondowanie to jeden profil badań nn w rozumieniu PN-EN 1997-1. Gdy zlecenie nie ma sondowań, pojawia się napis „Brak sondowań CPT w zleceniu.”.
  2. „Liczba profili n = … → ξ3 = …, ξ4 = … (PN-EN 1997-1, tab. A.10)” – podgląd współczynników korelacyjnych dla liczby zaznaczonych sondowań.
  3. „Nazwa obiektu” – nazwa wyświetlana w nagłówku karty (np. „Pal wiercony Ø600 – oś A”).
  4. „Rodzaj pala” – technologia pala; decyduje o współczynnikach LCPC i o wykładnikach funkcji transformacyjnych.
  5. „Przekrój” – „Kołowy” albo „Czworokątny”.
  6. „D [m]” – średnica pala kołowego. Przy przekroju czworokątnym pole nazywa się „b [m]” i obok pojawia się pole „a [m]”.
  7. „Zb – podstawa [m]” – zagłębienie podstawy pala poniżej powierzchni terenu (głębokość w układzie sondowania).
  8. „Zg – głowica [m]” – zagłębienie głowicy pala; tarcie na pobocznicy liczone jest od Zg do Zb.
  9. „Tn – tarcie negatywne do [m]” – głębokość, do której pobocznica jest obciążana tarciem negatywnym. Wartość nie większa niż Zg oznacza brak tarcia negatywnego.
  10. „Ep [GPa]” – moduł odkształcenia materiału pala (do skrócenia trzonu).
  11. „γ pala [kN/m³]” – ciężar objętościowy materiału pala (do ciężaru pala WGkW_{Gk}).

Lista „Rodzaj pala”

Pole Jednostka Opis Uwagi
Sondowania CPT (pola wyboru) – profile qcq_c do obliczeń co najmniej jedno; liczba zaznaczonych = nn do ξ3\xi_3, ξ4\xi_4
„Nazwa obiektu” – nazwa na karcie pusta = nazwa obliczenia
„Rodzaj pala” – „Wiercony betonowy”, „Wiercony w rurze osłonowej”, „Przemieszczeniowy betonowy”, „Przemieszczeniowy stalowy” domyślnie „Wiercony betonowy”; dwa ostatnie to pale przemieszczeniowe (wbijane, wciskane)
„Przekrój” – „Kołowy”, „Czworokątny” domyślnie „Kołowy”
„D [m]” / „b [m]” m średnica lub pierwszy bok przekroju domyślnie 0,6
„a [m]” m drugi bok przekroju czworokątnego tylko przy „Czworokątny”; domyślnie 0,4
„Zb – podstawa [m]” m p.p.t. zagłębienie podstawy domyślnie 8; strefa ±1,5 DeqD_{eq} pod podstawą musi mieścić się w sondowaniu
„Zg – głowica [m]” m p.p.t. zagłębienie głowicy domyślnie 1; długość pala L=Zb−ZgL = Z_b - Z_g
„Tn – tarcie negatywne do [m]” m p.p.t. spąg strefy tarcia negatywnego domyślnie 0 (brak)
„Ep [GPa]” GPa moduł odkształcenia trzonu domyślnie 30
„γ pala [kN/m³]” kN/m³ ciężar objętościowy materiału domyślnie 25; po wyborze „Przemieszczeniowy stalowy” ustawiane jest 78,5, a po powrocie do innego rodzaju – znów 25

Uwaga. Zmiana rodzaju pala przy zestawie współczynników innym niż „Własne” ponownie wczytuje współczynniki częściowe z zestawu – dla pali wierconych i przemieszczeniowych są one różne (zob. tabela niżej).

Obciążenia (charakterystyczne) i „Współczynniki częściowe”

Sekcje „Obciążenia (charakterystyczne)” i „Współczynniki częściowe”

  1. „Stałe PGk [kN]” – charakterystyczne pionowe obciążenie stałe głowicy pala.
  2. „Zmienne PQk [kN]” – charakterystyczne pionowe obciążenie zmienne (wartość już przemnożona przez ewentualny współczynnik kombinacyjny ψ\psi – moduł go nie stosuje).
  3. „Zestaw” – zestaw współczynników częściowych wg PN-EN 1997-1.
  4. „γG” – współczynnik częściowy do niekorzystnych oddziaływań stałych.
  5. „γQ” – współczynnik częściowy do niekorzystnych oddziaływań zmiennych.
  6. „γb” – współczynnik częściowy nośności podstawy pala.
  7. „γs” – współczynnik częściowy nośności pobocznicy przy wciskaniu.
  8. „γs;t” – współczynnik częściowy nośności pobocznicy przy wyciąganiu.
  9. „Wyniki szczegółowe w raporcie” – dodaje do karty stronę z tabelą oporów pobocznicy w odcinkach 0,5 m.

Lista „Zestaw”

Lista „Zestaw” ma pozycje „DA2 (A1 + R2)” (domyślna), „DA1/1 (A1 + R1)”, „DA1/2 (A2 + R4)” i „Własne”. Wybór zestawu wpisuje do pól γ wartości z tabeli poniżej. Ręczna zmiana dowolnego pola γ przełącza zestaw na „Własne” – wpisane wartości nie są już nadpisywane przy zmianie rodzaju pala.

Zestaw Pale γG\gamma_G γQ\gamma_Q γb\gamma_b γs\gamma_s γs;t\gamma_{s;t}
„DA2 (A1 + R2)” przemieszczeniowe 1,35 1,5 1,1 1,1 1,15
„DA2 (A1 + R2)” wiercone 1,35 1,5 1,1 1,1 1,15
„DA1/1 (A1 + R1)” przemieszczeniowe 1,35 1,5 1,0 1,0 1,25
„DA1/1 (A1 + R1)” wiercone 1,35 1,5 1,25 1,0 1,25
„DA1/2 (A2 + R4)” przemieszczeniowe 1,0 1,3 1,3 1,3 1,6
„DA1/2 (A2 + R4)” wiercone 1,0 1,3 1,6 1,3 1,6

Źródło: PN-EN 1997-1, tablice A.3 (A1, A2), A.6 (pale wbijane), A.7 (pale wiercone). W Polsce stosuje się podejście obliczeniowe DA2 (A1 + R2) – dlatego jest to zestaw domyślny. Pale „Wiercony w rurze osłonowej” korzystają z wartości dla pali wierconych. Wartości dla pali CFA (tablica A.8) nie są wbudowane – wpisz je ręcznie (zestaw „Własne”).

Pole Jednostka Opis Uwagi
„Stałe PGk [kN]” kN PGkP_{Gk} domyślnie 0; ciężar pala dodawany jest osobno
„Zmienne PQk [kN]” kN PQkP_{Qk} domyślnie 0
„Zestaw” – zestaw γ domyślnie „DA2 (A1 + R2)”
„γG”, „γQ” – współczynniki do oddziaływań z zestawu albo własne
„γb”, „γs”, „γs;t” – współczynniki do nośności z zestawu albo własne
„Wyniki szczegółowe w raporcie” – strona z oporami pobocznicy domyślnie wyłączone

Optymalizator długości

Sekcja „Optymalizator długości”

Optymalizator powtarza pełne obliczenie LCPC dla kolejnych długości pala L=Zb−ZgL = Z_b - Z_g i wskazuje najkrótszą długość, dla której Fc;d≤Rc;dF_{c;d} \le R_{c;d}. Głowica (Zg) i wszystkie pozostałe dane zostają bez zmian, zmienia się tylko zagłębienie podstawy Zb=Zg+LZ_b = Z_g + L.

  1. „L od [m]” – najkrótsza sprawdzana długość (domyślnie 3 m).
  2. „L do [m]” – najdłuższa sprawdzana długość (domyślnie 20 m).
  3. „Krok [m]” – krok długości (domyślnie 0,5 m). Sprawdzanych jest najwyżej 200 długości.
  4. Opis zakresu – „Sondowania pozwalają na L ≤ … m (koniec najkrótszego sondowania − 1,5·Deq)”. Dłuższe pale nie są liczone, bo strefa uśredniania qcaq_{ca} pod podstawą wychodziłaby poza sondowanie. Wartość: Lmax=min⁡jzmax,j−1,5 Deq−ZgL_{max} = \min_j z_{max,j} - 1{,}5\,D_{eq} - Z_g (zaokrąglona do 0,01 m).
  5. Wynik – „Najkrótsza długość: L = … m (Zb = … m), Rc;d = … kN ≥ Fc;d = … kN”. Gdy żadna długość nie spełnia warunku: „Żadna długość z zakresu nie spełnia warunku nośności.”.
  6. „Przyjmij długość” – wpisuje znalezione Zb do pola „Zb – podstawa [m]”. Nieaktywny, gdy Zb jest już równe znalezionemu.
  7. Tabela długości – kolumny „L [m]”, „Zb [m]”, „Rb;d [kN]” (Rb;k/γbR_{b;k}/\gamma_b), „Rs;d [kN]” (Rs;k/γsR_{s;k}/\gamma_s), „Rc;d [kN]”, „Fc;d [kN]”, „Wykorzystanie”. Wiersz najkrótszej długości spełniającej warunek jest wyróżniony, długości niespełniające warunku są wyszarzone, a ich wykorzystanie czerwone.
  8. „Tabela optymalizatora w raporcie” – dodaje do karty stronę z tą tabelą (najwyżej 60 wierszy).

W przykładzie „Pal P-A1” (CPTU-1 do 10,0 m, Zg = 1 m, D = 0,6 m) Lmax=10,0−1,5⋅0,6−1,0=8,10L_{max} = 10{,}0 - 1{,}5 \cdot 0{,}6 - 1{,}0 = 8{,}10 m. Najkrótsza długość spełniająca warunek to 7,00 m (Zb = 8,00 m): Rc;d=1403R_{c;d} = 1403 kN ≥ Fc;d=1244F_{c;d} = 1244 kN. Dla L = 6,50 m wykorzystanie wynosi 102%. Skok Rb;dR_{b;d} między L = 5,0 m a 6,0 m to wejście strefy ±1,5 DeqD_{eq} w piaski zalegające od ok. 7,1 m.

Pole Jednostka Opis Uwagi
„L od [m]” m początek zakresu > 0
„L do [m]” m koniec zakresu ≥ „L od”
„Krok [m]” m krok > 0; liczba długości ≤ 200
„Tabela optymalizatora w raporcie” – strona optymalizatora na karcie domyślnie wyłączone

Generowanie kart

Kliknij „Podgląd PDF” w panelu listy. Przycisk jest aktywny, gdy w obliczeniu zaznaczono co najmniej jedno sondowanie.

Podgląd karty „Nośność pala”

  1. Arkusz karty – kolejne strony A4 karty (od 2 do 4 stron).
  2. „Edytor” – powrót do edytora.
  3. „Nr załącznika” – wzorzec numeru załącznika. Zmienna w …… rośnie dla kolejnych kart (np. „2.44c” → 2.4c, 2.5c…); pod polem widać numer bieżącej karty („Ta karta: …”). Numer zależy od pozycji obliczenia na liście.
  4. „Język karty” – „Polski” albo „English” (wszystkie opisy karty są tłumaczone).
  5. „Skala szarości” – karta w odcieniach szarości.
  6. „Wydruk eko” – „bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”.
  7. „PDF” – pobiera kartę jako PDF (plik z prefiksem „pal_LCPC”).
  8. „DXF (CAD)” – rysunek karty do programów CAD.
  9. „SVG” – grafika wektorowa do edycji i wstawienia w raport.
  10. „PNG” – obraz 300 dpi.

Wiele kart naraz. „Generuj karty…” w panelu listy otwiera generator „Generuj: nośność pala” – zaznaczasz obliczenia (na liście są tylko te z zaznaczonym sondowaniem), ustawiasz numerację załączników i pobierasz karty jednym plikiem lub osobno. Generator opisuje rozdział o kartach i raportach.

Dane na karcie

Karta ma tytuł „Wyniki obliczeń nośności fundamentu:” z nazwą obiektu, nagłówek firmy z danych zlecenia i numer załącznika, a w stopce numer strony „Strona i/n”.

Karta – strona 1: schemat obliczeniowy i założenia

Karta – strona 2: obciążenia, nośność i osiadanie

Karta – strona 3: opory pobocznicy w odcinkach (przy „Wyniki szczegółowe w raporcie”)

Element Strona Zawartość Warunek pojawienia się
Wykres „qc [MPa]” 1 qc(z)q_c(z) pierwszego sondowania (wypełniony), pozostałe sondowania liniami w innych kolorach; poziome linie Zg i Zb (czerwone, przerywane); żółta strefa uśredniania Zb±1,5DeqZ_b \pm 1{,}5 D_{eq} z liniami granicznymi; czerwona pionowa kreska qcaq_{ca} pierwszego profilu; pionowy odcinek „Tn” zawsze; „Tn” – gdy Tn > Zg
Profil gruntu z palem 1 warstwy CPT pierwszego sondowania (kolory i symbole stref SBT), trzon pala od Zg do Zb z opisem „L=…m”, podstawa „D=…m”, strzałka siły „F” zawsze; bez warstw CPT – jeden pas gruntu niespoistego
Wykres „Rd [kN]” 1 Rc;dR_{c;d} (niebieski), Rb;dR_{b;d} (czerwony), Rs;dR_{s;d} (zielony) w funkcji zagłębienia podstawy co 0,5 m; linia Zb i pionowa linia „Rc;d = … kN” zawsze; „brak danych”, gdy sondowanie za krótkie
„Przyjęty schemat obliczeniowy” 1 podpis rysunku zawsze
„Parametry przyjęte do obliczeń” 1 „Metoda obliczeniowa:” LCPC (Bustamante i Gianeselli 1982), „Sondowanie:”, „Rodzaj pali:”, „Przekrój pala:” (koło / prostokąt), „Średnica pala D:” lub „Wymiary przekroju:” (b × a), „Moduł odkształcenia pala Ep:”, „Zagłębienie głowicy pala:”, „Zagłębienie podstawy pala:”, „Długość pala L:”, „Głębokość strefy tarcia negatywnego:” („—” bez tarcia negatywnego) zawsze
„Obciążenia charakterystyczne” 1 PGkP_{Gk}, PQkP_{Qk} zawsze
„Współczynniki częściowe” 1 γG\gamma_G, γQ\gamma_Q, γb\gamma_b, γs\gamma_s, ξ3/ξ4\xi_3/\xi_4 z liczbą profili nn, γs;t\gamma_{s;t} – każdy z opisem zawsze
„Obciążenia charakterystyczne” / „Obciążenia obliczeniowe” 2 FckF_{ck}, FcdF_{cd} zawsze
„Nośność graniczna z profili CPT” 2 tabela: „Profil”, qcmq_{cm} [MPa], qcaq_{ca} [MPa], kck_c, qbq_b [kPa], Rb;calR_{b;cal} [kN], Rs;calR_{s;cal} [kN], FnF_n [kN] – wiersz na każde sondowanie zawsze
„Nośność obliczeniowa pala” 2 „Ciężar pala” WGkW_{Gk}, „Tarcie negatywne” FnF_n, Rb;kR_{b;k}, Rs;kR_{s;k}, Rc;dR_{c;d}, Fc;dF_{c;d}, „Warunek Fc;d ≤ Rc;d (wykorzystanie)” z ✓/✗, „Nośność na wyciąganie” Rt;dR_{t;d} zawsze
„Osiadanie pala (funkcje transformacyjne)” 2 „Krzywa obciążenie – osiadanie” (F [kN] u góry, s [mm] w dół) z punktem „Fck = … kN, s = … mm”; tabela: FckF_{ck}, zv/zfz_v/z_f [mm], α/β\alpha/\beta, Rb/RsR_b/R_s zmobilizowane [kN], ses_e [mm], ss [mm] gdy jest co najmniej jeden profil; punkt – gdy osiadanie da się policzyć
Przypis o metodzie 2 „Opory jednostkowe wg LCPC…, qca – średni opór w strefie ±1,5Deq z obcięciem do 0,7–1,3qcm; osiadanie – funkcje transformacyjne…” zawsze
„Opory pobocznicy w odcinkach – [sondowanie]” 3 „Odcinek [m]”, „qc [MPa]” (średnia ważona), „Grunt” (niespoisty / spoisty / organiczny), „qs [kPa]” (średnia ważona), „R [kN]” (suma); odcinki 0,5 m, czerwone – strefa tarcia negatywnego; najwyżej 60 wierszy; tylko pierwsze sondowanie „Wyniki szczegółowe w raporcie”
„Optymalizator długości pala” ostatnia „Zakres długości L = Zb − Zg:”, „Kryterium:”, „Wynik:”; tabela jak w edytorze (najwyżej 60 wierszy, najkrótsza długość pogrubiona); przypis z LmaxL_{max} „Tabela optymalizatora w raporcie”

Interpretacja i obliczenia

Obliczenia wykonuje plik src/lib/pileLcpc.ts. Poniżej kolejne kroki – w tej samej kolejności co w kodzie.

1. Dane z sondowania

Z każdego zaznaczonego sondowania brane są wszystkie punkty interpretacji CPT: głębokość zz [m], opór stożka qcq_c [MPa] i rodzaj gruntu. Rodzaj gruntu w punkcie ustala się tak:

Rodzaj gruntu w module pali Warunek w interpretacji CPT
organiczny strefa SBT „2” (Grunty organiczne)
spoisty punkt uznany za spoisty: strefy 1, 3, 4, 5, 9 klasyfikacji Robertsona, a także wg otworu odniesienia lub wymuszonego rodzaju gruntu warstwy CPT
niespoisty pozostałe punkty (strefy 5.1, 6, 7, 8)

Punkty z qc<0q_c < 0 lub bez wartości są pomijane; punkty są sortowane po głębokości.

2. Przekrój pala

Przekrój Pole podstawy AbA_b Obwód UU Średnica równoważna DeqD_{eq}
„Kołowy” πD24\dfrac{\pi D^2}{4} πD\pi D DD
„Czworokątny” b⋅ab \cdot a 2(b+a)2(b + a) 2Ab/π2\sqrt{A_b/\pi}

3. Uśredniony opór stożka pod podstawą qcaq_{ca}

Krzywa qcq_c jest najpierw wygładzana średnią ruchomą z 5 kolejnych punktów (punkt bieżący oraz po dwa powyżej i poniżej; na końcach sondowania – mniej punktów):

qˉc,i=1m∑k=i−2i+2qc,k\bar q_{c,i} = \frac{1}{m}\sum_{k=i-2}^{i+2} q_{c,k}

Następnie z wygładzonej krzywej wybierane są punkty w strefie

Zb−1,5 Deq≤z≤Zb+1,5 DeqZ_b - 1{,}5\,D_{eq} \le z \le Z_b + 1{,}5\,D_{eq}

i liczona jest ich średnia qcmq_{cm}. Wartości w strefie są ograniczane:

  • poniżej podstawy (z>Zbz > Z_b):   qc′=min⁡(qˉc, 1,3 qcm)\;q_c' = \min(\bar q_c,\ 1{,}3\,q_{cm}),
  • na poziomie i powyżej podstawy (z≤Zbz \le Z_b):   qc′=min⁡(max⁡(qˉc, 0,7 qcm), 1,3 qcm)\;q_c' = \min\big(\max(\bar q_c,\ 0{,}7\,q_{cm}),\ 1{,}3\,q_{cm}\big),

a qcaq_{ca} jest średnią arytmetyczną ograniczonych wartości:

qca=1N∑qc′q_{ca} = \frac{1}{N}\sum q_c'

Uwaga. W oryginalnej procedurze LCPC wartości spoza przedziału są „odcinane”. W geocore są one sprowadzane do granicy przedziału (0,7 qcmq_{cm} lub 1,3 qcmq_{cm}), a nie usuwane z próby – tak samo opisuje to przypis na karcie („z obcięciem do 0,7–1,3qcm”).

Gdy w strefie nie ma żadnego punktu (sondowanie za krótkie), qcaq_{ca} jest nieokreślone i nośność podstawy wynosi 0.

4. Opór jednostkowy pod podstawą

qb;k=kc⋅qca[kPa, gdy qca w kPa]q_{b;k} = k_c \cdot q_{ca} \quad [\text{kPa}, \text{ gdy } q_{ca} \text{ w kPa}]

Współczynnik kck_c zależy od rodzaju gruntu w punkcie sondowania najbliższym poziomowi ZbZ_b, od qcaq_{ca} (wiersz tabeli LCPC) i od tego, czy pal jest wiercony, czy przemieszczeniowy (tabela w p. 6).

5. Tarcie jednostkowe na pobocznicy

Każdemu punktowi sondowania ii odpowiada odcinek pobocznicy od połowy odległości do punktu poprzedniego do połowy odległości do punktu następnego, przycięty do przedziału [Zg; Zb][Z_g;\ Z_b]. W odcinku:

qs;i;k=min⁡(qc,iks, qs,max)[kPa]q_{s;i;k} = \min\left(\frac{q_{c,i}}{k_s},\ q_{s,max}\right) \quad [\text{kPa}]

Rs,i=qs;i;k⋅U⋅Δzi[kN]R_{s,i} = q_{s;i;k}\cdot U \cdot \Delta z_i \quad [\text{kN}]

gdzie qc,iq_{c,i} to opór stożka w punkcie (bez wygładzania) w kPa, ksk_s i qs,maxq_{s,max} – wg tabeli LCPC dla rodzaju gruntu w punkcie, qc,iq_{c,i} i rodzaju pala, Δzi\Delta z_i – długość odcinka [m].

Przykład (z testów pileLcpc.test.ts). Piasek, qc=8q_c = 8 MPa, pal wiercony betonowy: wiersz 5–12 MPa, ks=100k_s = 100, qs,max=120q_{s,max} = 120 kPa, więc qs=min⁡(8000/100; 120)=80q_s = \min(8000/100;\ 120) = 80 kPa. Glina, qc=0,5q_c = 0{,}5 MPa: wiersz < 1 MPa, ks=30k_s = 30, qs,max=15q_{s,max} = 15 kPa, więc qs=min⁡(500/30; 15)=15q_s = \min(500/30;\ 15) = 15 kPa.

6. Tabela współczynników LCPC

Wartości z kodu (LCPC_TABLE) – w komórkach ksk_s / qs,maxq_{s,max} [kPa]:

Grunt qcq_c [MPa] Wiercony betonowy Wiercony w rurze osłonowej Przemieszczeniowy betonowy Przemieszczeniowy stalowy kck_c wiercone kck_c przemieszczeniowe
niespoisty (piaski, żwiry) ≤ 5 60 / 35 150 / 35 60 / 35 120 / 35 0,40 0,50
niespoisty 5–12 100 / 120 200 / 80 100 / 120 200 / 80 0,40 0,50
niespoisty > 12 150 / 150 300 / 120 150 / 150 200 / 120 0,30 0,40
spoisty (iły, gliny, pyły) ≤ 1 30 / 15 30 / 15 30 / 15 30 / 15 0,40 0,50
spoisty 1–5 40 / 80 80 / 80 40 / 80 80 / 35 0,35 0,45
spoisty > 5 60 / 80 120 / 80 60 / 80 120 / 35 0,45 0,55
organiczny dowolne 30 / 15 30 / 15 30 / 15 30 / 15 0,40 0,50

Granica przedziału należy do wiersza niższego (np. qc=5q_c = 5 MPa w piasku → wiersz „≤ 5”). „Wiercony betonowy” i „Wiercony w rurze osłonowej” używają kck_c dla pali wierconych, a oba rodzaje przemieszczeniowe – kck_c dla przemieszczeniowych. Źródło: Bustamante M., Gianeselli L. (1982); tabela w układzie podręcznika GIMSGEO.

7. Nośność graniczna z jednego profilu

Rb;cal=Ab⋅qb;kR_{b;cal} = A_b \cdot q_{b;k}

Rs;cal=∑i: zi>TnRs,iR_{s;cal} = \sum_{i:\ z_i > T_n} R_{s,i}

Tarcie negatywne. Odcinki pobocznicy, których dolna granica leży nie głębiej niż TnT_n, nie wliczają się do nośności, tylko obciążają pal:

Fn=∑i: zi,doˊł≤Tnqs;i;k⋅U⋅ΔziF_n = \sum_{i:\ z_{i,dół} \le T_n} q_{s;i;k}\cdot U \cdot \Delta z_i

Tarcie negatywne przyjmowane jest więc z tą samą wartością jednostkową co tarcie dodatnie wg LCPC. Przy kilku profilach do obciążenia przyjmuje się największe FnF_n.

Przykład (z testów). Jednorodny piasek qc=10q_c = 10 MPa, pal wiercony Ø0,6 m, Zg=0Z_g = 0, Zb=10Z_b = 10 m: kc=0,4k_c = 0{,}4 (wiersz 5–12 MPa), qb=0,4⋅10 000=4000q_b = 0{,}4 \cdot 10\,000 = 4000 kPa, Rb;cal=π⋅0,62/4⋅4000=1131R_{b;cal} = \pi\cdot 0{,}6^2/4 \cdot 4000 = 1131 kN; qs=min⁡(10 000/100; 120)=100q_s = \min(10\,000/100;\ 120) = 100 kPa, Rs;cal=π⋅0,6⋅10⋅100=1885R_{s;cal} = \pi \cdot 0{,}6 \cdot 10 \cdot 100 = 1885 kN.

8. Nośność charakterystyczna

Rb;k=min⁡{(Rb;cal)sˊrξ3; (Rb;cal)min⁡ξ4}Rs;k=min⁡{(Rs;cal)sˊrξ3; (Rs;cal)min⁡ξ4}R_{b;k} = \min\left\{\frac{(R_{b;cal})_{\text{śr}}}{\xi_3};\ \frac{(R_{b;cal})_{\min}}{\xi_4}\right\} \qquad R_{s;k} = \min\left\{\frac{(R_{s;cal})_{\text{śr}}}{\xi_3};\ \frac{(R_{s;cal})_{\min}}{\xi_4}\right\}

Średnia i minimum liczone są z nn profili (zaznaczonych sondowań). Współczynniki korelacyjne wg PN-EN 1997-1, tablica A.10:

nn 1 2 3 4 5 7 ≥ 10
ξ3\xi_3 1,40 1,35 1,33 1,31 1,29 1,27 1,25
ξ4\xi_4 1,40 1,27 1,23 1,20 1,15 1,12 1,08

Dla n=6,8,9n = 6, 8, 9 współczynniki są interpolowane liniowo (np. n=6n = 6: ξ3=1,28\xi_3 = 1{,}28, ξ4=1,135\xi_4 = 1{,}135). Powyżej 10 profili przyjmuje się wartości dla n=10n = 10.

9. Obciążenia

Ciężar pala:

WGk=Ab (Zb−Zg) γpW_{Gk} = A_b\,(Z_b - Z_g)\,\gamma_p

Obciążenie charakterystyczne i obliczeniowe:

Fck=PGk+PQk+WGk+FnF_{ck} = P_{Gk} + P_{Qk} + W_{Gk} + F_n

Fc;d=γG (PGk+WGk+Fn)+γQ PQkF_{c;d} = \gamma_G\,(P_{Gk} + W_{Gk} + F_n) + \gamma_Q\,P_{Qk}

Tarcie negatywne traktowane jest jak oddziaływanie stałe.

10. Nośność obliczeniowa i warunek

Rc;d=Rb;kγb+Rs;kγsR_{c;d} = \frac{R_{b;k}}{\gamma_b} + \frac{R_{s;k}}{\gamma_s}

Fc;d≤Rc;d,wykorzystanie=Fc;dRc;dF_{c;d} \le R_{c;d}, \qquad \text{wykorzystanie} = \frac{F_{c;d}}{R_{c;d}}

Nośność na wyciąganie (tylko pobocznica, bez ciężaru pala):

Rt;d=Rs;kγs;tR_{t;d} = \frac{R_{s;k}}{\gamma_{s;t}}

11. Osiadanie – funkcje transformacyjne

Osiadanie liczone jest dla profilu o najmniejszej sumie Rb;cal+Rs;calR_{b;cal} + R_{s;cal} i obciążenia charakterystycznego FckF_{ck}. Opory mobilizują się wg funkcji (Gwizdała i Krasiński 2016):

Rb(s)=Rb;cal⋅min⁡[1; (szf)β]Rs(s)=Rs;cal⋅min⁡[1; (szv)α]R_b(s) = R_{b;cal}\cdot \min\left[1;\ \left(\frac{s}{z_f}\right)^{\beta}\right] \qquad R_s(s) = R_{s;cal}\cdot \min\left[1;\ \left(\frac{s}{z_v}\right)^{\alpha}\right]

zv=0,01 Deqzf=0,05 Deqz_v = 0{,}01\,D_{eq} \qquad z_f = 0{,}05\,D_{eq}

Rodzaj pala α\alpha β\beta
wiercony (betonowy, w rurze osłonowej) 0,5, gdy grunty spoiste i organiczne dają co najmniej połowę Rs;calR_{s;cal}; w przeciwnym razie 0,25 0,5
przemieszczeniowy (betonowy, stalowy) 0,5 0,25

Przemieszczenie sbs_b (wspólne dla podstawy i pobocznicy) wyznaczane jest metodą bisekcji z warunku Rb(sb)+Rs(sb)=FckR_b(s_b) + R_s(s_b) = F_{ck} w przedziale 0…zf0 \ldots z_f. Do niego dodaje się skrócenie trzonu:

se=(Rb+0,5 Rs) LAb Ep,L=Zb−Zgs_e = \frac{(R_b + 0{,}5\,R_s)\,L}{A_b\,E_p}, \qquad L = Z_b - Z_g

s=sb+ses = s_b + s_e

gdzie RbR_b, RsR_s – opory zmobilizowane przy sbs_b, EpE_p w kPa (wartość z pola w GPa × 10⁶). Gdy Fck≥Rb;cal+Rs;calF_{ck} \ge R_{b;cal} + R_{s;cal}, osiadania nie da się wyznaczyć (w panelu i na karcie „—”). Krzywa obciążenie–osiadanie na karcie to 40 punktów dla sb=zf⋅i/40s_b = z_f \cdot i/40, i=1…40i = 1 \ldots 40, z osiadaniem sb+ses_b + s_e.

12. Przykład: „Pal P-A1” z danych demonstracyjnych

Dane: CPTU-1, pal „Wiercony betonowy”, „Kołowy”, D = 0,6 m, Zg = 1 m, Zb = 8 m, Tn = 0, Ep = 30 GPa, γ = 25 kN/m³, PGk=650P_{Gk} = 650 kN, PQk=200P_{Qk} = 200 kN, zestaw „DA2 (A1 + R2)”.

Wielkość Obliczenie Wynik
AbA_b, UU, DeqD_{eq} π⋅0,62/4\pi\cdot0{,}6^2/4; π⋅0,6\pi\cdot0{,}6; 0,6 0,2827 m²; 1,885 m; 0,6 m
strefa uśredniania 8,0 ± 0,9 m 7,1–8,9 m
qcmq_{cm}, qcaq_{ca} z wygładzonego qcq_c 16,01 MPa; 16,01 MPa
kck_c piasek, qca>12q_{ca} > 12 MPa, pal wiercony 0,30
qb;kq_{b;k} 0,30⋅16 0100{,}30 \cdot 16\,010 4802 kPa
Rb;calR_{b;cal} 0,2827⋅48020{,}2827 \cdot 4802 1358 kN
Rs;calR_{s;cal} suma odcinków 1,0–8,0 m (karta, s. 3) 803 kN
ξ3=ξ4\xi_3 = \xi_4 n=1n = 1 1,40
Rb;kR_{b;k}, Rs;kR_{s;k} 1358/1,40; 803/1,40 970 kN; 574 kN
Rc;dR_{c;d} 970/1,1 + 574/1,1 1403 kN
WGkW_{Gk} 0,2827⋅7⋅250{,}2827 \cdot 7 \cdot 25 49,5 kN
FckF_{ck} 650 + 200 + 49,5 899,5 kN
Fc;dF_{c;d} 1,35·(650 + 49,5) + 1,5·200 1244,3 kN
wykorzystanie 1244/1403 89% – warunek spełniony
Rt;dR_{t;d} 574/1,15 499 kN
zvz_v, zfz_f 0,01·0,6; 0,05·0,6 6,0 mm; 30,0 mm
α\alpha, β\beta pal wiercony, grunty spoiste < 50% Rs;calR_{s;cal} 0,25; 0,5
sbs_b 1358sb/30+803 (sb/6)0,25=899,51358\sqrt{s_b/30} + 803\,(s_b/6)^{0{,}25} = 899{,}5 ≈ 1,64 mm (RbR_b = 318 kN, RsR_s = 581 kN)
ses_e (318+0,5⋅581)⋅7/(0,2827⋅30⋅106)(318 + 0{,}5\cdot581)\cdot7/(0{,}2827\cdot30\cdot10^6) 0,50 mm
ss 1,64 + 0,50 2,15 mm

13. Wykres nośności względem zagłębienia podstawy

Wykres „Rd [kN]” na karcie oraz tabela optymalizatora to to samo obliczenie (p. 3–10) powtórzone dla innych ZbZ_b: wykres – co 0,5 m od max⁡(Zg+0,5; 1)\max(Z_g + 0{,}5;\ 1) m do końca najkrótszego sondowania minus 1,5 DeqD_{eq}; optymalizator – dla długości z zakresu „L od” … „L do” z krokiem „Krok”. W każdym punkcie zmienia się także ciężar pala WGkW_{Gk}, więc Fc;dF_{c;d} rośnie z długością. Przykład z testów: jednorodny piasek qc=10q_c = 10 MPa, Ø0,6 m, PGk=800P_{Gk} = 800 kN, PQk=300P_{Qk} = 300 kN, DA2 – dla L = 7,0 m Rc;d=1591R_{c;d} = 1591 kN < Fc;d=1597F_{c;d} = 1597 kN, a dla L = 7,5 m Rc;d=1652R_{c;d} = 1652 kN ≥ Fc;d=1602F_{c;d} = 1602 kN, więc optymalizator wskazuje 7,5 m.

Literatura

  1. Bustamante M., Gianeselli L. (1982). Pile bearing capacity prediction by means of static penetrometer CPT. Proc. 2nd European Symposium on Penetration Testing, s. 493–500.
  2. Gwizdała K., Krasiński A. (2016). Fundamenty palowe, obliczenia z zastosowaniem zasad Eurokodu 7 i doświadczeń krajowych. Acta Sci. Pol. Architectura 15(2).
  3. PN-EN 1997-1:2008 Eurokod 7 – Projektowanie geotechniczne – Część 1: Zasady ogólne (tablice A.3, A.6, A.7, A.10).

Typowe problemy

Komunikat lub objaw Przyczyna Co zrobić
„Zaznacz co najmniej jedno sondowanie CPT.” (panel wyników) żadne sondowanie nie jest zaznaczone; „Podgląd PDF” jest nieaktywny zaznacz sondowanie w sekcji „Sondowania CPT”
„Brak sondowań CPT w zleceniu.” w zleceniu nie ma sondowań CPT dodaj sondowanie w „Sondowania → Sondowania CPT” albo zaimportuj plik
qcaq_{ca}, kck_c = „—”, Rb;calR_{b;cal} = 0 sondowanie kończy się płycej niż Zb−1,5DeqZ_b - 1{,}5D_{eq} – w strefie uśredniania nie ma punktów zmniejsz Zb albo użyj dłuższego sondowania; pamiętaj, że pełna strefa wymaga sondowania do Zb+1,5DeqZ_b + 1{,}5D_{eq}
„Osiadanie s [mm]” = „—” Fck≥Rb;cal+Rs;calF_{ck} \ge R_{b;cal} + R_{s;cal} najsłabszego profilu wydłuż pal, zwiększ średnicę lub zmniejsz obciążenie
Wykorzystanie na czerwono Fc;d>Rc;dF_{c;d} > R_{c;d} skorzystaj z „Optymalizatora długości” i przycisku „Przyjmij długość”
„Zakres: 0 < od ≤ do, krok > 0.” błędny zakres optymalizatora popraw „L od”, „L do” lub „Krok”
„Za dużo długości (N) – zwiększ krok (najwyżej 200).” zakres i krok dają ponad 200 długości zwiększ „Krok [m]” lub zawęź zakres
„Żadna długość z zakresu nie spełnia warunku nośności.” nawet najdłuższy pal mieszczący się w sondowaniach ma Fc;d>Rc;dF_{c;d} > R_{c;d} zwiększ średnicę, zmień rodzaj pala lub wykonaj głębsze sondowanie
„Brak długości w zakresie danych sondowań.” „L od” jest większe niż LmaxL_{max} zmniejsz „L od [m]”
„Liczba profili n = …” w edytorze różni się od nn na karcie edytor liczy zaznaczenia, a obliczenie – tylko zaznaczone sondowania, które mają punkty pomiarowe sprawdź, czy każde zaznaczone sondowanie ma pomiary
Grunt organiczny liczony jak spoisty moduł rozpoznaje grunt organiczny tylko po strefie SBT „2”; warstwa CPT z ręcznie wymuszonym rodzajem „organiczny” trafia do wierszy gruntów spoistych sprawdź tabelę „Opory pobocznicy w odcinkach” (kolumna „Grunt”)

Szczegóły interpretacji sondowań (strefy SBT, warstwy, otwór odniesienia) opisuje rozdział o sondowaniach CPT. Fundamenty bezpośrednie opisuje rozdział Nośność fundamentu.