27. Statystyka
Statystyka opisowa parametrów gruntu z tabeli (XLSX) albo z wyników sondowań CPT/DMT, krzywych uziarnienia i próbek gruntu – grupowanie wg dwóch kryteriów, histogramy z gęstością, wykresy pudełkowe, korelacja X–Y z regresją i raport PDF.
W aplikacji: Obliczenia → Statystyka
Wstęp
Moduł „Statystyka” liczy statystykę opisową parametrów zestawionych w tabeli: średnią, odchylenie standardowe, wartości skrajne, medianę, modę, kwartyle i percentyle 5% i 95%. Wynik pokazuje w tabeli w edytorze i na karcie „Raport dla: grupa” (histogram z krzywą gęstości i wykres pudełkowy dla każdego parametru). Wzorem był moduł „Statystyka” programu GIMSGEO (podręcznik GIMSGEO, s. 148–150), który moduł rozszerza o korelację dwóch parametrów z regresją.
Typowe zastosowanie: z wyników badań laboratoryjnych albo z wartości punktowych sondowań wyznaczasz parametry warstw geotechnicznych. Dane dzielisz wg kryterium głównego (np. rodzaj gruntu, numer warstwy) i drugorzędnego (np. stan gruntu). Statystyka liczy się wtedy osobno w każdej grupie.
Skąd moduł bierze dane:
- z pliku XLSX (pierwszy arkusz, nagłówek w pierwszym wierszu), jak w GIMSGEO;
- z wyników sondowań CPT i DMT zlecenia (wartości w każdym punkcie pomiarowym);
- z krzywych uziarnienia (wskaźniki d10, d50, Cu, Cc i frakcje);
- z próbek gruntu z parametrami laboratoryjnymi (patrz Próbki gruntu).
Dokąd oddaje wyniki. Wyniki trafiają na kartę PDF (załącznik do dokumentacji). Średnie i wartości charakterystyczne wyznaczone na ich podstawie wpisujesz do parametrów warstw geotechnicznych. Stamtąd korzystają z nich m.in. Nośność fundamentu i Pale LCPC.
Uwaga. Moduł nie przenosi wyników automatycznie do warstw geotechnicznych i nie liczy wartości charakterystycznej ani współczynnika zmienności. Jak je wyznaczyć z wartości pokazanych w tabeli – patrz „Wartości charakterystyczne” w części „Interpretacja i obliczenia”.
Układ ekranu

- „Dodaj” – tworzy nowy zestaw danych o nazwie „Statystyka n” (pusta tabela, bez kryteriów, minimalna liczba wyników 3). Liczba obok nagłówka listy to liczba zestawów w zleceniu.
- Zestaw na liście („Parametry warstw”) – kliknij, aby otworzyć go w edytorze. Pod nazwą widać źródło danych i liczbę wierszy („Badania laboratoryjne (przykład) · 16 wierszy”) albo „brak danych”. Ikona kosza usuwa zestaw (pytanie „Usunąć: nazwa?”, zestaw trafia do kosza na 30 dni).
- „Podgląd PDF” – podgląd raportu. Przycisk jest nieaktywny, dopóki zestaw nie ma żadnego wiersza danych.
- „Generuj karty…” – raporty wielu zestawów naraz (jeden PDF lub DXF).
- „Kosz” – usunięte zestawy (przywracanie przez 30 dni).
- „Nazwa” – nazwa zestawu na liście; obok etykieta „zestaw danych”.
- „Historia” – historia zmian zestawu z możliwością przywrócenia wcześniejszej wersji. Zmiany zapisują się automatycznie (wskaźnik „Zapisano gg:mm” obok przycisku).
- Sekcja „Dane” – źródło danych.
- Sekcja „Ustawienia” – kryteria podziału i minimalna liczba wyników.
- Sekcja „Wyniki (n)” – tabela statystyk; n to liczba wierszy tabeli (para grupa–parametr).
Pod tabelą wyników jest sekcja „Korelacja parametrów (X–Y)”. Moduł nie ma prawego panelu wyników – wszystko widać w edytorze. Zestawów statystyki nie można kopiować ani przenosić do innego zlecenia (brak „Kopiuj / przenieś…”).
Wprowadzanie danych
Dane

- „Wczytaj XLSX” – wczytuje tabelę z pliku Excel (.xlsx).
- „Z sondowań CPT (n)” – tabela z wyników wszystkich sondowań CPT zlecenia (n – liczba sondowań).
- „Z sondowań DMT (n)” – tabela z wyników sondowań dylatometrycznych.
- „Z krzywych uziarnienia (n)” – tabela z analiz uziarnienia.
- „Z próbek gruntu (n)” – tabela parametrów laboratoryjnych próbek.
- Opis źródła – „Źródło: nazwa · w wierszy · k kolumn”. Gdy zestaw jest pusty, w tym miejscu jest podpowiedź: „XLSX: pierwszy arkusz, nagłówek w pierwszym wierszu. Kolumny tekstowe służą jako kryteria podziału.”
- „Kryterium główne” (sekcja „Ustawienia”).
- „Kryterium drugorzędne”.
- „Minimalna liczba wyników”.
Przycisk źródła jest nieaktywny, gdy w zleceniu nie ma danych tego rodzaju (licznik 0). Każde wczytanie zastępuje całą tabelę zestawu i ustawia kryteria od nowa – poprzednich danych nie da się dołączyć. Cofnąć zmianę możesz przez „Historia”.
Wczytaj XLSX. Program czyta pierwszy arkusz pliku:
- pierwszy wiersz to nagłówek, czyli nazwy kolumn (pusta komórka nagłówka pojawia się na listach jako „Kolumna k”);
- każdy następny wiersz to jeden wynik (punkt danych);
- komórki z formułą dają wartość obliczoną w Excelu, daty zamieniane są na tekst RRRR-MM-DD, tekst sformatowany na zwykły tekst;
- liczby zapisane jako tekst są rozpoznawane, także z przecinkiem dziesiętnym („0,06”);
- po wczytaniu pojawia się komunikat „Wczytano n wierszy”, a przy błędzie – „Nie udało się odczytać pliku XLSX”;
- oba kryteria ustawiane są na „— brak —” – wybierz je ręcznie.
Przygotowanie pliku (jak w GIMSGEO): każda kolumna to jeden parametr albo jedna cecha grupująca. Kolumny tekstowe (np. „Grunt”, „Stan”, „Warstwa”) służą tylko jako kryteria podziału. Statystyka liczy się dla kolumn, w których jest co najmniej jedna wartość liczbowa. Jeśli plik ma kilka arkuszy, dane do statystyki muszą być w pierwszym.
Z sondowań CPT – dla każdego punktu pomiarowego każdego sondowania (po interpretacji, jak w module CPT) tworzony jest wiersz z kolumnami:
| Kolumna | Opis |
|---|---|
| „Badanie” | nazwa sondowania |
| „Strefa SBTn” | symbol strefy klasyfikacji SBTn punktu (np. „Gp-Iπ”) |
| „z [m]” | głębokość punktu |
| „qc [MPa]”, „fs [MPa]” | opór stożka i tarcie na tulei (fs z dokładnością 0,001 MPa) |
| „Ic” | wskaźnik typu gruntu |
| „ID”, „IL” | stopień zagęszczenia / stopień plastyczności (tylko w punktach odpowiedniego rodzaju) |
| „φ′ [°]”, „su [kPa]”, „M [MPa]” | kąt tarcia wewnętrznego, wytrzymałość na ścinanie bez odpływu, moduł edometryczny |
Kryterium główne ustawiane jest na „Strefa SBTn”, kryterium drugorzędne – na „— brak —”. Wartości zaokrąglane są do 0,01 (φ′, su, M do 0,1).
Z sondowań DMT – kolumny „Badanie”, „Grunt”, „z [m]”, „ID”, „KD”, „ED [MPa]”, „K0”, „OCR”, „M [MPa]”, „su [kPa]”, „φ′ [°]”. Kryterium główne: „Grunt” (rodzaj gruntu z interpretacji DMT).
Z krzywych uziarnienia – jeden wiersz na analizę: „Próbka”, „Grunt” (symbol wg PN-EN ISO 14688 albo PN-B-02480 – zależnie od normy wybranej w analizie), „z [m]” (strop próbki), „d10 [mm]”, „d50 [mm]”, „Cu”, „Cc”, „Sa [%]”, „Si [%]”, „Cl [%]”. Kryterium główne: „Grunt”.
Z próbek gruntu – kolumny „Próbka”, „Warstwa”, „Otwór”, „z [m]” (środek przedziału pobrania) oraz wszystkie parametry laboratoryjne, które mają wartość w co najmniej jednej próbce (nagłówek w postaci „symbol [jednostka]”). Kolumna „Warstwa” to nazwa warstwy geotechnicznej otworu na głębokości środka próbki: strop należy do warstwy, spąg nie, a spąg ostatniej warstwy – tak. Dla próbek zbiorczych i próbek bez głębokości kolumna jest pusta. Kryterium główne: „Warstwa”.
Wskazówka. Wynik z CPT ma zwykle setki wierszy na sondowanie (zrzut niżej: 3 sondowania – 1500 wierszy). Kolumna „z [m]” też jest liczbowa, więc w tabeli wyników pojawi się jej statystyka (zakres głębokości punktów w grupie).

- Źródło – „Sondowania CPT · 1500 wierszy · 11 kolumn”.
- „Kryterium główne” ustawione na „Strefa SBTn”.
- „Wyniki (30)” – statystyki każdego parametru w każdej strefie SBTn z co najmniej 3 punktami.
Ustawienia

- Lista zaczyna się od pozycji „— brak —”, potem są wszystkie kolumny zestawu w kolejności z tabeli.
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „Kryterium główne” | – | kolumna, której wartości wyznaczają grupy (np. rodzaj gruntu, numer warstwy) | domyślnie „— brak —”; przy pobraniu z CPT, DMT, uziarnienia i próbek ustawiane automatycznie |
| „Kryterium drugorzędne” | – | druga kolumna grupująca (np. stan gruntu); grupy tworzą kombinacje obu wartości | domyślnie „— brak —” |
| „Minimalna liczba wyników” | – | grupa z mniejszą liczbą wartości danego parametru jest pomijana | domyślnie 3, najmniej 3 (mniejsza wartość zamieniana jest na 3) |
Jak tworzone są grupy:
- etykieta grupy to wartość kryterium głównego, a przy dwóch kryteriach – „wartość 1 / wartość 2” (np. „Ps / szg”);
- bez kryteriów wszystkie wiersze tworzą jedną grupę „Wszystkie”;
- pusta komórka kryterium daje grupę „—”;
- kolumny wybrane jako kryteria nie są liczone jako parametry, nawet jeśli zawierają liczby;
- grupy porządkowane są alfabetycznie, a liczby w nazwach – naturalnie (np. „II” przed „III”, „2” przed „10”);
- minimalna liczba wyników sprawdzana jest osobno dla każdego parametru. W przykładzie grupa „Ps / szg” ma 5 wierszy, ale kolumna „IL [-]” jest w niej pusta, więc IL dla piasków nie pojawia się w wynikach.
Wyniki

- „Grupa” – etykieta grupy.
- „Parametr” – nazwa kolumny (nagłówek z tabeli danych).
- „n” – liczba wartości liczbowych parametru w grupie.
- „x̄” i dalej „s”, „Min”, „Max”, „Med” – średnia, odchylenie standardowe, minimum, maksimum, mediana.
- „Mo” – moda.
- „Q0,05”, „Q0,95” – percentyle 5% i 95%.
- „Q1”, „Q3” – kwartyle 25% i 75%.
Wartości w tabeli są zaokrąglane: od 100 wzwyż do 0,1, od 1 do 100 do 0,01, poniżej 1 do 3 cyfr znaczących (np. 0,0153). Tabela ma stałą wysokość i przewija się. Wzory – patrz „Interpretacja i obliczenia”.
Korelacja parametrów (X–Y)
Sekcja rysuje wykres rozrzutu dwóch parametrów zestawu z linią regresji – osobno dla każdej grupy. Na zrzucie: wilgotność i kąt tarcia w grupach wg kolumny „Grunt”.

- „Parametr X” – kolumna na osi poziomej (domyślnie „— wybierz —”).
- „Parametr Y” – kolumna na osi pionowej.
- „Grupy (osobne regresje)” – kolumna grupująca; „— jedna seria —” oznacza jedną regresję ze wszystkich punktów (grupa „Wszystkie”).
- „Model regresji” – postać równania.
- „Oś X logarytmiczna” – skala logarytmiczna osi X (wartości ≤ 0 są wtedy pomijane na wykresie).
- „Oś Y logarytmiczna” – skala logarytmiczna osi Y.
- Wykres – punkty i linie regresji w kolorach grup. W lewym górnym rogu jest legenda „grupa: równanie, R² = …, n = …”.
Dopóki nie wybierzesz obu parametrów, w sekcji widać tylko napis „Wybierz parametry X i Y – wykres trafi też na kartę PDF (osobna strona).” Na wykresie znajdą się tylko wiersze, w których oba parametry są liczbami. Grupy z jednym punktem albo z punktami o tym samym X nie mają regresji (w tabeli „—”).

- Dostępne modele: „liniowa y = a·x + b”, „logarytmiczna y = a·ln x + b”, „potęgowa y = b·x^a”, „wykładnicza y = b·e^(a·x)”.

- „Równanie” – równanie z dopasowanymi współczynnikami (4 cyfry znaczące; bardzo małe i bardzo duże liczby w zapisie wykładniczym).
- „R²” – współczynnik determinacji (3 miejsca po przecinku).
- „r” – współczynnik korelacji Pearsona.
Kolumny „Grupa” i „n” to nazwa grupy i liczba par punktów. W przykładzie: dla glin „G” (R² = 0,996), dla piasków „Ps” (R² = 0,931).
Uwaga. Wybór kolumn korelacji zapisany jest jako numery kolumn. Po wczytaniu innych danych (XLSX, CPT…) wybór zostaje, ale może wskazywać inne kolumny – sprawdź go po każdej zmianie źródła.
Generowanie kart
Podgląd PDF

- „Edytor” – powrót do edytora.
- „Nr załącznika” – wzorzec numeru załącznika. Wartość stała (np.
2) daje każdej karcie ten sam numer. Liczba w$…$jest zmienną, która rośnie dla kolejnych zestawów, np.2.$4$c→ 2.4c, 2.5c, 2.6c… (jak w GIMSGEO). Pod polem jest numer tej karty („Ta karta: 1.”), wynikający z kolejności nazw zestawów. - „Język karty” – „Polski” lub „English” (zmienia m.in. „Raport dla:” → „Report for:”, „Gęstość prawdopodobieństwa” → „Probability density”).
- „Skala szarości” – podgląd i eksport w odcieniach szarości. Poniżej jest przełącznik „Wydruk eko” („bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”).
- „PDF” – pobranie raportu (plik
statystyka_<nazwa>.pdf). - „DXF (CAD)” – raport jako rysunek DXF.
- „SVG” – grafika wektorowa.
- „PNG” – obraz rastrowy.
Wszystkie strony raportu mają ten sam numer załącznika. Strony numerowane są „Strona i/m”.
Generowanie wielu kart

- „Zaznacz wszystkie (n/m)” – zaznaczenie zestawów (Shift + klik zaznacza zakres). W oknie są też filtr listy, numer załącznika każdej karty, pole nazwy zapisanego zestawu kart z przyciskiem „Zapisz zestaw” i „Wykaz załączników”.
- „Spis załączników (xlsx)” – arkusz z listą kart i numerów.
- „Język kart”.
- „Wydruk” – „Kolorowy”, „Skala szarości”, „Eko – bez wypełnień barwnych”.
- „DXF” – zaznaczone raporty jako DXF.
- „PDF (n)” – jeden PDF z zaznaczonymi raportami.
W generatorze są tylko zestawy z co najmniej jednym wierszem danych.
Dane na karcie
Raport składa się z osobnych stron dla każdej grupy (jak „Raport dla: Gπz-Iπ – pl” w GIMSGEO), po 6 parametrów na stronę (siatka 2 × 3). Grupa z więcej niż 6 parametrami zajmuje kilka stron. Jeśli w sekcji korelacji wybrano parametry X i Y, na końcu jest jeszcze strona „Korelacja:”. W przykładzie „Parametry warstw” są 4 grupy (G / pl, G / tpl, Ps / szg, Ps / zg) i korelacja, czyli 5 stron.

Nagłówek strony: wykonawca i jego adres (z danych zlecenia), tytuł „Raport dla:” z nazwą grupy, „Załącznik nr”. W stopce: „Wykonano w programie Geocore” i „Strona i/m”.
Panel parametru zawiera:
| Element | Opis |
|---|---|
| Opisy nad wykresem | trzy kolumny: „x̄ = …, s = …, Min = …”, „Med = …, Mo = …, Max = …”, „n = …, Q(0.05) = …, Q(0.95) = …” – zawsze z 2 miejscami po przecinku |
| Wykres pudełkowy (górny pasek) | wąsy od Q(0,05) do Q(0,95) z krótkimi kreskami na końcach; pudełko od Q1 do Q3 z opisami „Q1=…” i „Q3=…”; czerwona kreska mediany z opisem „Med=…”; kółka – wartości spoza przedziału Q(0,05)–Q(0,95) |
| Pasma tła histogramu | szare – przedział Q(0,05)–Q(0,95); żółte – przedział Q1–Q3; przerywane pionowe linie na Q(0,05), Q1, Q3, Q(0,95) |
| Histogram (niebieskie słupki) | gęstość częstości w przedziałach: wysokość słupka = liczność / (n · szerokość przedziału), więc pole wszystkich słupków wynosi 1 |
| Krzywa (czerwona przerywana) | estymator jądrowy gęstości prawdopodobieństwa (wzór niżej) |
| Oś pozioma | wartości parametru; podpis – nazwa parametru (nagłówek kolumny) |
| Oś pionowa | „Gęstość prawdopodobieństwa” |
Zakres osi poziomej obejmuje min, max, Q(0,05) i Q(0,95), zaokrąglone do „ładnych” wartości.
Uwaga. Na karcie wszystkie statystyki mają 2 miejsca po przecinku. Dla parametrów o małych wartościach (np. ρ w g/cm³, IL) odchylenie bywa przez to mało czytelne („s = 0.02” zamiast 0,0153). Dokładniejsze wartości są w tabeli „Wyniki” w edytorze.

Strona korelacji ma tytuł „Korelacja:” z nazwą „parametr Y – parametr X” i zawiera wykres X–Y (180 × 150 mm). Wykres jest ten sam co w edytorze: punkty i linie regresji grup, legenda z równaniami, R² i n, ewentualne osie logarytmiczne.
Interpretacja i obliczenia
Wszystkie wzory pochodzą z kodu modułu (src/lib/statistics.ts, src/lib/regression.ts). Oznaczenia: – wartości liczbowe parametru w grupie, – te same wartości posortowane rosnąco. Komórki puste, tekstowe i nieliczbowe są pomijane.
Statystyki opisowe
Wartość średnia (x̄):
Odchylenie standardowe (s) – z próby, z dzielnikiem (jak ODCH.STANDARDOWE.PRÓBKI w Excelu). Dla przyjmowane jest .
Min, Max – i .
Kwantyl rzędu – interpolacja liniowa między wartościami posortowanymi (jak PERCENTYL.PRZEDZ.ZAMK w Excelu):
Z tego wzoru liczone są:
| Statystyka | Rząd | Znaczenie |
|---|---|---|
| Q(0,05) | 0,05 | percentyl 5% – poniżej leży 5% wyników |
| Q1 | 0,25 | kwartyl dolny |
| Med | 0,50 | mediana |
| Q3 | 0,75 | kwartyl górny |
| Q(0,95) | 0,95 | percentyl 95% |
Przykład (test modułu): dla wartości 1, 2, …, 10 jest , więc . Analogicznie .
Moda (Mo):
- jeśli któraś wartość występuje więcej niż raz – najczęstsza wartość (przy remisie najmniejsza z nich);
- jeśli wszystkie wartości są różne (dane ciągłe) – środek najliczniejszego przedziału histogramu (przy remisie pierwszy od lewej).
Histogram. Liczba przedziałów wg reguły Sturgesa, nie mniej niż 3:
Przedziały mają równą szerokość od do . Wartość należy do ostatniego przedziału. Na karcie liczba przedziałów jest potrojona dla (najwyżej 40). Wysokość słupka na karcie to gęstość częstości .
Krzywa gęstości na karcie – estymator jądrowy z jądrem Gaussa i szerokością pasma wg Silvermana:
Gdy (wszystkie wartości równe), krzywa jest zerowa. W kodzie jest też gęstość rozkładu normalnego :
Używa się jej jednak tylko wtedy, gdy , a wtedy daje 0. W przeciwieństwie do GIMSGEO krzywa na karcie nie jest więc krzywą rozkładu normalnego, tylko wygładzonym histogramem.
Wartości odstające (kółka na wykresie pudełkowym) to wartości lub . Przy małym zawsze są to minimum i maksimum, bo i , jeśli tylko wartości skrajne się różnią.
Przykład liczbowy – „Parametry warstw”
Zestaw demonstracyjny „Parametry warstw” (zlecenie „Budowa hali magazynowej”) zawiera 16 wyników badań laboratoryjnych z kolumnami Grunt, Stan, w, ρ, IL, φ′. Kryteria: „Grunt” i „Stan”, minimalna liczba wyników 3. Dla grupy „Ps / szg” i parametru φ′ [°] wartości to 33,5; 34,1; 32,8; 33,9; 34,6 ().
Wartości posortowane: 32,8; 33,5; 33,9; 34,1; 34,6. Mediana (): 33,9. Q1 (): 33,5. Q3 (): 34,1. Q(0,05) (): . Q(0,95) (): .
Moda: wszystkie wartości są różne, więc liczy się z histogramu. Przedziałów jest , każdy o szerokości . Liczności wynoszą 1, 1, 2, 1, więc najliczniejszy jest przedział 33,70–34,15, a Mo = 33,925 ≈ 33,92. Wszystkie te wartości widać w tabeli „Wyniki” (wiersz „Ps / szg · φ′ [°]”).
Wartości charakterystyczne
Moduł podaje , i , z których wartość charakterystyczną wyznaczasz sam. PN-EN 1997-1, p. 2.4.5.2, wymaga, by wartość charakterystyczna była „ostrożnym oszacowaniem wartości wpływającej na wystąpienie stanu granicznego”. Gdy stosujesz metody statystyczne, przyjmuje się ją tak, by prawdopodobieństwo wystąpienia wartości mniej korzystnej nie przekraczało 5%. Najczęściej stosowane podejście (Schneider; Frank i in., Designers' Guide to EN 1997-1) używa rozkładu t-Studenta. Wzory poniżej nie są liczone w module – podajemy je, żeby można było przeliczyć tabelę ręcznie lub w arkuszu.
Współczynnik zmienności:
Wartość charakterystyczna (wartość mniej korzystna – dolna; dla parametru, którego większa wartość jest niekorzystna, zmień znak na „+”):
| Co szacujesz | ( nieznane, z próby) | Kiedy |
|---|---|---|
| 5% kwantyl średniej (95% ufności) | duża objętość gruntu bierze udział w stanie granicznym (nośność, osiadanie fundamentu) – uśrednianie | |
| 5% kwantyl populacji | stan graniczny zależy od lokalnej, najsłabszej wartości (np. mały fundament, pal w cienkiej warstwie) |
to kwantyl rzędu 0,95 rozkładu t-Studenta o stopniach swobody, np. 2,920 dla , 2,132 dla , 1,833 dla .
Przykład dla „Ps / szg”, φ′ (, , ):
Ten sam rozkład t-Studenta wykorzystuje statystyka warstw w module CPT (sekcja statystyki warstw, pole „Poziom ufności”: 90, 95 lub 99%). Tam program liczy dwustronny przedział ufności średniej warstwy:
Przykład z testów modułu: wartości 10, 12, 14, 16, 18 dają , , , półszerokość , przedział 10,07–17,93. Dolna granica przedziału dwustronnego 90% jest równa „5% kwantyl średniej” z tabeli wyżej, bo jest wspólne. Kwantyle program wyznacza numerycznie z dystrybuanty (funkcja beta niekompletna), z dokładnością około . Wartości zgodne są z tablicami (np. , ).
Uwaga. Metoda statystyczna wymaga jednorodnej grupy. Najpierw podziel dane kryteriami (warstwa, rodzaj i stan gruntu), obejrzyj histogram i wykres pudełkowy, wyklucz błędne wyniki, a dopiero potem licz . Przy wynik jest bardzo wrażliwy na pojedyncze wartości. PN-EN 1997-1 dopuszcza wtedy ocenę ekspercką wspartą wartościami z literatury i doświadczeniem porównawczym.
Regresja (korelacja X–Y)
Współczynniki i wyznaczane są metodą najmniejszych kwadratów po linearyzacji , :
| Model | Równanie | z wyrazu wolnego | Wymagane dane | ||
|---|---|---|---|---|---|
| liniowa | – | ||||
| logarytmiczna | |||||
| potęgowa | |||||
| wykładnicza |
Pary niespełniające warunków z ostatniej kolumny są pomijane. Regresja wymaga co najmniej 2 par i zróżnicowanych wartości .
Współczynnik determinacji liczony jest w oryginalnej skali , także dla modeli potęgowego i wykładniczego:
Współczynnik korelacji Pearsona liczony jest dla danych po linearyzacji:
Dla modelu liniowego . Dla pozostałych modeli wartości mogą się różnić, bo ocenia dopasowanie krzywej do danych pomiarowych, a – siłę związku liniowego po transformacji.
Typowe problemy
| Komunikat / objaw | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| „Nie udało się odczytać pliku XLSX” | plik nie jest w formacie .xlsx (np. stary .xls, .csv) albo jest uszkodzony | zapisz plik w Excelu jako „Skoroszyt programu Excel (.xlsx)” |
| „Brak wyników pomiarów – nie można wygenerować karty” (nad edytorem), „Podgląd PDF” nieaktywny | zestaw nie ma żadnego wiersza danych | wczytaj dane jednym z przycisków sekcji „Dane” |
| „Wyniki (0)” | żadna grupa nie ma co najmniej „Minimalnej liczby wyników” wartości liczbowych, albo wszystkie kolumny liczbowe są wybrane jako kryteria | zmniejsz liczbę grup (usuń kryterium drugorzędne) lub zmniejsz minimum do 3; sprawdź, czy liczby w XLSX nie są zapisane jako tekst z jednostką („12 %”) |
| Brak parametru w jednej z grup | w tej grupie parametr ma mniej wartości niż minimum (np. IL dla piasków) | to zamierzone – grupa jest pomijana tylko dla tego parametru |
| Grupa „—” w wynikach | puste komórki w kolumnie kryterium | uzupełnij kryterium w danych albo pomiń tę grupę |
| Nie można wpisać minimalnej liczby mniejszej niż 3 | najmniejsza dopuszczalna wartość to 3 (jak w GIMSGEO) | – |
| Przyciski „Z sondowań CPT (0)” itp. nieaktywne | w zleceniu nie ma badań tego rodzaju | dodaj badania albo wczytaj XLSX |
| „Brak par wartości liczbowych” na wykresie korelacji | wybrane kolumny X i Y nie mają wspólnych wierszy z liczbami, albo przy osi logarytmicznej wszystkie wartości są ≤ 0 | wybierz inne kolumny lub wyłącz oś logarytmiczną |
| W tabeli regresji „—” | grupa ma mniej niż 2 punkty, wszystkie X są równe albo model wymaga dodatnich wartości | zmień model lub grupowanie |
| Wykres korelacji pokazuje inne parametry niż wcześniej | zmieniono źródło danych, a wybór X/Y zapamiętany jest jako numer kolumny | ponownie wybierz „Parametr X” i „Parametr Y” |