Dokumentacja › Badania terenowe

11. Stratygrafia CPT

Przypisanie przedziałów głębokości sondowań CPT do gruntów słownika (stratygrafia), propozycja ze stref klasyfikacji, dodawanie nowych gruntów i wykorzystanie stratygrafii na przekrojach, w otworach i eksportach.

W aplikacji: Sondowania → Stratygrafia CPT

Wstęp

Sondowanie statyczne nie daje próbek gruntu – klasyfikacja ze stref SBTn (Robertson 2010) albo nomogramu Marra mówi o typie zachowania gruntu, nie o jego nazwie wg PN. Moduł „Stratygrafia CPT” pozwala geologowi nadać przedziałom głębokości sondowań konkretne grunty ze słownika (np. „ps – Piasek średni”, „gp – Glina piaszczysta”), patrząc jednocześnie na wykresy qtq_t, RfR_f, strefy klasyfikacji wszystkich sondowań zlecenia i nomogram Robertsona.

Skąd moduł bierze dane. Wszystkie sondowania z modułu „Sondowania CPT” tego zlecenia (rozdział Sondowania statyczne (CPT/CPTU)) – ich interpretację, warstwy i strefy liczone z ustawień każdego sondowania (metoda klasyfikacji, hminh_{min}, nmeann_{mean}, granice własne). Grunty – ze słownika gruntów (PN-86 i grunty dodane przez organizację).

Dokąd oddaje dane. Stratygrafia jest zapisywana w sondowaniu (lista przedziałów „od–do–grunt”) i używana w:

  • przekrojach geotechnicznych – kolumna litologii przy osi sondowania (przełącznik „litologia” przy badaniu na liście przekroju) i automatyczna korelacja warstw między badaniami (rozdział Przekroje geotechniczne),
  • „Utwórz warstwy otworu z warstw CPT…” w module „Sondowania CPT” – grunt warstwy otworu bierze się najpierw ze stratygrafii,
  • „Zestawienie badań” – „DXF 3D otworów” (otwory i stratygrafia CPT jako polilinie 3D na warstwach gruntów) i okno „Wielkości warstwowe”,
  • „Punkty na mapę” (plan sytuacyjny i eksport GIS) – warstwy punktów CPT.

Sondowanie bez przypisanej stratygrafii nie ma na przekroju kolumny litologii (rysowane są tylko wykresy).

Uwaga. Stratygrafia nie zmienia interpretacji CPT (stref, parametrów, warstw w module „Sondowania CPT”). To osobna, opisowa warstwa danych. Rodzaj gruntu do obliczeń wymuszasz w tabeli „Wydzielenie warstw” sondowania.

Układ ekranu

Moduł otwierasz z menu zlecenia: „Sondowania → Stratygrafia CPT” (adres /mission/<id>/m/cpt-stratigraphy). Bez sondowań CPT moduł pokazuje komunikat „Brak sondowań CPT w zleceniu – dodaj je w module „Sondowania CPT”.”

Moduł Stratygrafia CPT

  1. Przyciski sondowań (CPTU-1, CPTU-2, CPT-3…) – pokazują lub ukrywają kolumnę sondowania (przycisk wciśnięty = widoczna).
  2. „Rzędne (wyrównanie do m n.p.m.)” – kolumny przesunięte wg rzędnych terenu; oś opisana rzędnymi zamiast głębokości.
  3. Skala pionowa – 20, 30, 40 (domyślnie), 60 albo 80 px / m.
  4. Kolumna sondowania – opis niżej.
  5. „Zaznaczenie” – lista zaznaczonych przedziałów i instrukcja: „Przeciągnij po kolumnie, żeby zaznaczyć przedział (Shift – kolejny, także w innym sondowaniu). Klik zaznacza całą warstwę.” Bez zaznaczenia: „Brak zaznaczenia.”; pod spodem pole „Grunt” („Wybierz grunt…” – lista gruntów słownika z wyszukiwaniem).
  6. „Przypisz” – przypisuje zaznaczone przedziały do wybranego gruntu (nieaktywne bez gruntu albo zaznaczenia).
  7. „Usuń przypisanie” – usuwa grunt z zaznaczonych przedziałów.
  8. „Nowy grunt” – dodaje grunt do słownika organizacji.
  9. „Ze stref SBT” – propozycja stratygrafii ze stref klasyfikacji.
  10. „Litologia – ” – tabela przypisanej stratygrafii każdego widocznego sondowania („Brak przypisanej stratygrafii.” gdy pusta).

Pod przyciskami jest nomogram Robertsona (2010) SBTn z punktami wszystkich widocznych sondowań (QtnQ_{tn} – FrF_r); punkty z zaznaczonych przedziałów są wyróżnione na pomarańczowo.

Kolumna sondowania

Kolumna sondowania CPTU-2

Kolumna ma od lewej:

Element Opis
Oś Głębokość [m] co 1 m (przy „Rzędne…” – rzędna [m n.p.m.]).
Pasek stref Warstwy wydzielone w sondowaniu, w kolorach stref SBTn (albo Marra – zgodnie z „Metodą klasyfikacji” sondowania). Najechanie: „Strefa 6: Piaski do piasków pylastych (0.30–2.60 m)” (liczby z kropką dziesiętną).
„qt [MPa]” Krzywa qtq_t (czerwona); skala wspólna dla wszystkich kolumn (od 0 do 1,05 × największe qtq_t, nie mniej niż 5 MPa).
„Rf [%]” Krzywa RfR_f (zielona), 0–10 %.
„grunt” Przypisana stratygrafia: prostokąty w kolorze gruntu z symbolem (gdy przedział jest dość wysoki); najechanie – nazwa gruntu i zakres.

Zaznaczanie przedziałów i przypisywanie gruntu

Zaznaczenie dwóch przedziałów (Shift) i wybór gruntu

  1. Przeciągnięcie po kolumnie – zaznacza przedział (pomarańczowy prostokąt). Głębokości przyciągane są do 0,05 m.
  2. Lista zaznaczenia – „CPTU-1: 0.95–2.45 m” (aplikacja wypisuje głębokości z kropką).
  3. Kolejny przedział z Shift – przeciągnięcie z wciśniętym Shift dodaje przedział, także w innym sondowaniu („CPTU-2: 0.45–1.95 m”).

Sposoby zaznaczania:

Czynność Wynik
Przeciągnięcie Przedział od miejsca naciśnięcia do zwolnienia przycisku (krok 0,05 m).
Shift + przeciągnięcie Kolejny przedział – dotychczasowe zaznaczenie zostaje.
Kliknięcie (bez przeciągania) Cała warstwa pod kursorem: przedział przypisanej stratygrafii, a gdy go nie ma – warstwa wydzielona ze stref.
Kliknięcie wiersza w tabeli „Litologia – …” Zaznacza ten przedział.

Po wybraniu gruntu w polu „Grunt” kliknij „Przypisz”:

Grunt przypisany do zaznaczonych przedziałów

  1. Kolumna „grunt” – przypisany przedział (tu „ps” w CPTU-1).
  2. „Litologia – CPTU-1” – tabela: zakres „od–do m” i grunt z kolorem; kliknięcie wiersza zaznacza przedział.
  3. Kosz („Wyczyść stratygrafię CPTU-1”) – usuwa całą stratygrafię sondowania (bez potwierdzenia).

Komunikaty: „Przypisano do gruntu ps”, „Usunięto przypisanie”, przy błędzie zapisu „Nie udało się zapisać stratygrafii”.

Zasady zapisu przedziałów (z kodu):

  • granice zaokrąglane są do 0,001 m; przedział o zerowej długości jest pomijany,
  • nowy przedział zastępuje w swoim zakresie wcześniejsze przypisania – przedziały nachodzące są przycinane albo dzielone na dwa,
  • sąsiednie przedziały tego samego gruntu są scalane, a lista jest sortowana po głębokości,
  • „Usuń przypisanie” wycina zakres zaznaczenia (powstaje luka bez gruntu).

Stratygrafia zapisuje się od razu (bez przycisku „Zapisz”) i jest widoczna w module „Sondowania CPT” w danych sondowania (kopiowana w sekcji „Parametry badania”).

Propozycja ze stref („Ze stref SBT”)

„Ze stref SBT” tworzy stratygrafię automatycznie: każda warstwa wydzielona w sondowaniu dostaje grunt odpowiadający jej strefie. Działa na sondowaniach z zaznaczeniem, a bez zaznaczenia – na wszystkich widocznych.

Stratygrafia utworzona przyciskiem „Ze stref SBT” (CPTU-1 i CPTU-2)

Grunt strefy (podpowiedź przycisku: „Stratygrafia ze stref SBTn: grunt ze „strefą CPT” w słowniku, a bez niej – domyślny grunt PN-86 strefy (zaznaczone sondowania albo wszystkie widoczne)”):

  1. pierwszy grunt słownika, który ma ustawioną tę strefę („Strefa CPT” dla SBTn, „Strefa Marra” dla nomogramu Marra),
  2. gdy żaden – grunt domyślny strefy:
Strefa SBTn 1 2 3 4 5 5.1 6 7 8 9
Grunt domyślny i nm i ipi pi ppi pd po pg gz
Strefa Marra M1 M2 M3 M4 M5 M0, M6
Grunt domyślny pr ps pd gp i brak

Warstwy bez odpowiednika są pomijane (luka). Sąsiednie warstwy tego samego gruntu są scalane. Komunikaty: „Utworzono stratygrafię ze stref klasyfikacji” albo „n sondowań bez stref odpowiadających gruntom słownika”.

Uwaga. „Ze stref SBT” zastępuje całą dotychczasową stratygrafię wskazanych sondowań bez pytania o potwierdzenie (na zrzucie ręcznie przypisane „h”, „ps”, „gp”, „pr” w CPTU-2 zostały nadpisane). Jeśli chcesz zachować ręczne przypisania, zaznacz tylko te sondowania, które mają dostać propozycję. Poprzedni stan przywrócisz przez „Historia” sondowania w module „Sondowania CPT”.

Propozycja jest punktem wyjścia: popraw ją ręcznie (zaznacz przedział → grunt → „Przypisz”), np. dodaj nasyp lub humus przy powierzchni, których strefy CPT nie rozróżniają.

Nowy grunt

„Nowy grunt” dodaje grunt do słownika organizacji – będzie dostępny we wszystkich zleceniach organizacji (także w otworach i przekrojach). Przycisk jest nieaktywny w zleceniu bez organizacji („Zlecenie bez organizacji – brak słownika do zapisu”).

Okno „Nowy grunt”

  1. „Symbol” – skrót gruntu, np. „Gpz” (zapisywany w postaci znormalizowanej).
  2. „Nazwa” – pełna nazwa, np. „glina piaszczysta zwięzła”.
  3. „Kolor” – kolor wypełnienia.
  4. „Szrafura” – wzór: DiagonalLines, CrossHatch, Dots, HorizontalLines, VerticalLines, Bricks, Crosses, Waves, Dashes, Solid (nazwy angielskie, z podglądem wzoru w kolorze gruntu).
  5. „Dodaj grunt” – zapis do słownika (nieaktywny bez symbolu lub nazwy). Nowy grunt jest od razu wybrany w polu „Grunt”.
Pole Opis Uwagi
„Symbol” Klucz gruntu. Symbol już istniejący: „Grunt X już jest w słowniku”.
„Nazwa” Opis gruntu (legenda, tabele). –
„Kolor” Kolor na przekrojach i w legendzie. Domyślnie #c8b48a.
„Szrafura” Wzór wypełnienia. Domyślnie Dots.

Po zapisie: „Dodano grunt X do słownika organizacji”. W kolumnie „grunt” tego modułu przedziały gruntów spoza słownika PN-86 są rysowane szarym kolorem (moduł korzysta z kolorów słownika domyślnego); kolor i szrafura z okna „Nowy grunt” są używane w innych miejscach programu (do weryfikacji). Słownik gruntów (w tym przypisanie „Strefa CPT” / „Strefa Marra” używane przez „Ze stref SBT”) edytujesz w ustawieniach organizacji.

Widok wg rzędnych

Kolumny wyrównane do rzędnych

Przy włączonym „Rzędne (wyrównanie do m n.p.m.)” kolumny są przesunięte w pionie tak, by ta sama rzędna była na tej samej wysokości (odniesienie: najwyżej położone sondowanie), a oś każdej kolumny opisana jest rzędną (rzędna terenu sondowania − głębokość). Sondowanie bez rzędnej nie jest przesuwane. Zaznaczanie działa jak w widoku głębokości – zapis zawsze w głębokościach.

Użycie na przekrojach

Na przekroju geotechnicznym sondowanie CPT ze stratygrafią ma kolumnę litologii przy osi (bloki w kolorach i szrafurach gruntów), a wykresy CPT rysowane są obok niej. Przełącznik „litologia” przy sondowaniu na liście badań przekroju wyłącza kolumnę dla tego badania. Przedziały stratygrafii biorą udział w automatycznej korelacji warstw między otworami i sondowaniami (grunty o tym samym symbolu). Szczegóły – rozdział Przekroje geotechniczne.

Typowe problemy

Komunikat / sytuacja Przyczyna Co zrobić
„Brak sondowań CPT w zleceniu – dodaj je w module „Sondowania CPT”.” Zlecenie bez sondowań CPT. Dodaj sondowania.
Przyciski „Przypisz” / „Usuń przypisanie” nieaktywne Brak zaznaczenia (albo gruntu). Przeciągnij po kolumnie i wybierz grunt.
„n sondowań bez stref odpowiadających gruntom słownika” Żadna warstwa nie ma gruntu dla swojej strefy (np. tylko strefy M0/M6 Marra). Przypisz grunty ręcznie albo ustaw „Strefa CPT” w słowniku.
„Grunt X już jest w słowniku” Symbol zajęty. Użyj istniejącego gruntu albo innego symbolu.
„Nowy grunt” nieaktywny Zlecenie bez organizacji. Przenieś zlecenie do organizacji.
„Nie udało się zapisać stratygrafii” Błąd zapisu (np. brak połączenia). Ponów po odzyskaniu połączenia.
Brak kolumny litologii CPT na przekroju Sondowanie bez stratygrafii albo wyłączony przełącznik „litologia”. Przypisz stratygrafię; włącz „litologia”.
Kolumna sondowania krótsza niż inne / pusta Sondowanie bez interpretowanych punktów. Uzupełnij pomiary w „Sondowania CPT”.