24. Punkty na mapę
Rysunek sytuacyjny badań w skali – punkty z symbolami i opisami (flaga, tabelka), podkłady DXF, WMS i skany, obszary, modele z izoliniami i mapą barwną (IDW, TIN, wielomian, kriging), objętości, linie przekrojów i hektometraż. Wynik – arkusz PDF z ramką, legendą i tabliczką, natywny DXF z blokami PUNKT oraz GeoJSON.
W aplikacji: Geodezja → Punkty na mapę
Wstęp
Moduł „Punkty na mapę” rysuje plan sytuacyjny badań zlecenia w zadanej skali. Odpowiada modułowi „Punkty na mapę” programu GIMSGEO (podręcznik GIMSGEO, s. 100–103), ale jest od niego znacznie rozbudowany: zamiast pojedynczego zestawu warstwic rysunek może mieć dowolnie wiele modeli (izolinie i mapy barwne), podkłady, obszary, obiekty rysowane ręcznie oraz linie przekrojów geotechnicznych.
Co moduł robi:
- umieszcza na arkuszu punkty badań (otwory, sondowania CPT/CPTU, DMT, DP, FVT) albo punkty zestawu geodezyjnego, każdy z symbolem (grupy wg rodzaju badania, statusu albo wartości) i opisem – nazwą, flagą do 4 pól albo tabelką do 4 × 3 komórek;
- przelicza współrzędne do układu płaskiego rysunku (PUWG 1992, PUWG 2000 strefy 5–8 i inne układy płaskie z listy), a układy geograficzne (WGS84) – automatycznie do PUWG 1992;
- pod danymi rysuje podkłady: mapę DXF (np. mapę zasadniczą), obraz z serwisu WMS (ortofotomapa GUGiK, mapa topograficzna, KIEG, GESUT, mapy geologiczne PIG-PIB) oraz skany map kalibrowane punktami kontrolnymi lub plikiem TFW;
- z wartości w punktach liczy modele – siatki wartości interpolowane metodą IDW, TIN (trójkąty Delaunaya), wielomianową albo krigingiem – i rysuje z nich izolinie (warstwice) i mapę barwną; model może też pochodzić z siatki terenu (ASC), z tekstów rzędnych podkładu DXF, z różnicy dwóch powierzchni albo z operacji na siatkach;
- liczy objętości (np. humusu do zdjęcia) w obszarach;
- pozwala rysować obiekty (wieloboki, linie, skarpy, teksty, obrazy), tworzyć przekroje geotechniczne przez wskazane badania i nanosić badania projektowane;
- składa wynik na arkuszu (A4–A0 lub format własny) z ramką, siatką współrzędnych, strzałką północy, podziałką, legendą i tabliczką, także z podziałem na wiele arkuszy.
Skąd bierze dane. Punkty – z badań zlecenia (współrzędne i rzędne z kart otworów i sondowań) albo z zestawu geodezyjnego. Warstwy gruntu do modeli „Grunt” – z otworów i stratygrafii CPT. Oś hektometrażu – z zestawu geodezyjnego.
Dokąd oddaje dane. Linie przekrojów i modele w rzędnych trafiają do przekrojów geotechnicznych („Otwórz przekrój”), obszary – do grup danych (filtr w generatorze kart, raporcie zbiorczym i statystykach), rzędne z modelu i kilometraż rzutu – do badań. Arkusz eksportuje się do PDF, SVG, PNG i DXF, a punkty, izolinie i obszary – do GeoJSON, TXT, ASC i XLSX.
Uwaga. Układ współrzędnych w całym module: X – północ, Y – wschód (konwencja geodezyjna). W pliku DXF i GeoJSON jest odwrotnie: X (lub pierwsza współrzędna) – wschód, Y – północ.
Układ ekranu

- „Dodaj” – nowy rysunek. Nowy rysunek dostaje nazwę „Mapa N”, skalę 1:1000, arkusz A4 poziomo, obszar badań z marginesem 10 m, domyślne grupy punktów i włączone linie przekrojów.
- Lista rysunków – nazwa i skala (np. „1:2000”). Kliknięcie otwiera rysunek; menu pozycji zawiera m.in. „Kopiuj / przenieś do zlecenia…”.
- „Podgląd PDF” – arkusz w pełnym rozmiarze z panelem eksportu (patrz Generowanie kart).
- „Generuj karty…” – wydruk wielu rysunków naraz z kolejnymi numerami załączników.
- „Kosz” – usunięte rysunki (można je przywrócić).
- Nazwa rysunku – zmiana nazwy; obok rodzaj karty „rysunek punktów”.
- „Historia” – poprzednie wersje rysunku.
- „Edytor rysunku” – okno rysowania obiektów, przekrojów i badań projektowanych (patrz Edytor rysunku).
- „DXF natywny (warstwy, bloki z atrybutami)” – plik DXF we współrzędnych terenowych (patrz Eksport DXF).
- „Eksport GIS…” – GeoJSON, TXT, ASC, XLSX (patrz Eksport GIS).
- Podgląd – arkusz w pomniejszeniu, odświeżany na bieżąco. W podglądzie można przeciągać flagi i tabelki punktów (dwuklik przywraca położenie domyślne).
Edytor składa się z sekcji (od góry): „Parametry podstawowe”, „Arkusz”, „Tabliczka”, „Obszary i maski”, „Podkład mapowy”, „Skan mapy (podkład)”, „Znacznik”, „Grupy punktów”, „Etykieta / flaga”, „Tabelka przy punkcie” (tylko przy rodzaju opisu „Tabelka”), „Siatka obliczeniowa”, „Modele”, „Objętości w obszarach”, „Hektometraż” i „Linie przekrojów”. Wszystkie zmiany zapisują się automatycznie.
Wprowadzanie danych
Parametry podstawowe i arkusz

- „Zestaw punktów” – źródło punktów rysunku.
- „Układ wyjściowy” – układ płaski rysunku.
- „Skala 1:” – skala rysunku.
- „Łącz punkty linią” – łamana przez punkty w kolejności zestawu.
- „Arkusz z ramką i siatką współrzędnych” – arkusz o stałym formacie; wyłączony – arkusz dopasowany do zasięgu punktów (bez ramki, legendy i tabliczki).
- „Format” i „Orientacja”.
- „Siatka – krok” i „Siatka – styl”.
- „Zaokrąglenie położenia” – zaokrąglenie lewego dolnego rogu okna mapy.
- „Położenie okna”, „Strzałka północy”, „Podziałka liniowa”.
- Marginesy arkusza.
- „Opis ramki” – podział pomocniczy kresek i opisy współrzędnych na brzegach.
| Pole | Jednostka | Opis | Uwagi |
|---|---|---|---|
| „Zestaw punktów” | – | „Wszystkie badania zlecenia” albo „Zestaw: ‹nazwa›” (zestawy geodezyjne zlecenia) | Domyślnie wszystkie badania. Tylko badania mają rodzaj i status (grupy), głębokość, zwierciadło wody i grunt. |
| „Układ wyjściowy” | – | „Jak w zestawie (geograficzny → 1992)” albo jeden z układów płaskich (PUWG 1992, PUWG 2000 strefy 5–8 i in.) | Gdy źródło jest w WGS84, rysunek jest w PUWG 1992 (EPSG:2180). |
| „Skala 1:” | – | 1:200, 1:500, 1:1000, 1:2000, 1:5000, 1:10000 | Rozmiary symboli i tekstów są w mm arkusza, niezależnie od skali. |
| „Łącz punkty linią” | – | Łamana przez punkty | Warstwa DXF „POLACZENIE”. |
| „Format” | – | A4, A3, A2, A1, A0, „Własny” | „Własny” – pola „Szerokość [mm]” i „Wysokość [mm]” (210–1500 mm, domyślnie 1000 × 1100 mm; orientacja ignorowana). |
| „Orientacja” | – | „Poziomo”, „Pionowo” | Tylko formaty A. |
| „Siatka – krok” | m | „Auto (… m)”, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 | Auto – najmniejszy krok, którego oczko ma na arkuszu co najmniej 50 mm (1:2000 → 100 m, 1:500 → 50 m). |
| „Siatka – styl” | – | „Linie”, „Krzyże”, „Kropki”, „Brak” | Domyślnie „Krzyże”. |
| „Zaokrąglenie położenia” | m | 10, 50, 100 | Lewy dolny róg okna mapy zaokrąglany do wielokrotności, jeśli dane się mieszczą. |
| „Położenie okna” | – | „Automatyczne”, „Ręczne” | „Ręczne” – pola „Y (wschód) lewego dolnego rogu [m]” i „X (północ) lewego dolnego rogu [m]”; przy podziale na arkusze ignorowane. |
| „Strzałka północy”, „Podziałka liniowa” | – | Elementy w polu legendy | Domyślnie włączone. |
| „Margines lewy / prawy / górny / dolny [mm]” | mm | Marginesy strony | Domyślnie 20 / 10 / 10 / 10 mm, zakres 0–50 mm. Podpowiedź: GeoPlan zaleca 20 mm. |
| „Podział pomocniczy” | – | „1 (brak)”, 2, 5 | Liczba podziałów kroku siatki kreskami na brzegu ramki; domyślnie 5. |
| „Opis: góra / dół / lewo / prawo” | – | Opisy liczbowe współrzędnych na brzegach ramki | Wyłączenie zostawia same kreski. |
Gdy zasięg badań nie mieści się w oknie mapy, pod sekcją pojawia się ostrzeżenie: „Zasięg badań (… × … m) nie mieści się w oknie mapy (… × … m) w skali 1:…. Zmień skalę lub format arkusza.”
Podział na arkusze

- „Dziel na arkusze” – rysunek dzielony na arkusze o oknie mapy z formatu i skali.
- „Zakładka [mm]” – zakładka sąsiednich arkuszy (0–50 mm, domyślnie 10 mm).
- „Arkusz przeglądowy” – dodatkowa strona „Przegląd” w mniejszej skali z granicami i numerami arkuszy (warstwa ARKUSZE) i tabliczką „Układ arkuszy”.
- „Pomiń arkusze bez punktów” – arkusze bez żadnego punktu nie są drukowane (na przeglądzie zostaje sam prostokąt bez numeru).
- Informacja o podziale – np. „Podział: 3 × 4 = 12 arkuszy” (z liczbą pominiętych pustych).
- „Arkusz w podglądzie” – który arkusz pokazać w podglądzie („Przegląd”, 1, 2…).
Limit to 64 arkusze; powyżej pojawia się komunikat „Zbyt wiele arkuszy (…). Zmniejsz skalę lub zwiększ format.” i rysunek jest drukowany jak bez podziału. Każdy arkusz podziału ma w tabliczce numer „i/N” i podpisy arkuszy sąsiednich; modele i strefy są liczone dla sumy arkuszy, więc izolinie łączą się na stykach.
Tabliczka, obszary i maski

- „Tytuł” (oraz „Temat”, „Data”) – pola tabliczki; puste = wartość domyślna (szara podpowiedź).
- „Opracował” (oraz „Podpis”).
- „Z listy współrzędnych…” – nowy obszar z wklejonej listy wierzchołków.
- „Działka z ULDK…” – obszar działki ewidencyjnej pobrany z usługi ULDK (GUGiK) dla wybranego punktu.
- „Kopiuj obszary z rysunku…” – kopia obszarów z innego rysunku zlecenia.
- „Obszar badań (obrys punktów + margines)” – automatyczny obszar: otoczka wypukła punktów powiększona o margines.
- „Margines [m]” obszaru badań (domyślnie 10 m).
- „Współrzędne…” – edycja wierzchołków obszaru (obok „TXT” – zapis wierzchołków do pliku tekstowego).
- „Grupa danych…” – tworzy grupę danych z badań leżących w obszarze.
- „Na obiekt rysunku…” – kopiuje obszar jako wielobok na warstwę obiektów edytora rysunku (obok „Usuń”).
Tabliczka (widoczna tylko przy włączonym arkuszu):
| Pole | Wartość domyślna (gdy puste) |
|---|---|
| „Tytuł” | „Mapa dokumentacyjna” |
| „Temat” | nazwa projektu zlecenia |
| „Data” | data zlecenia |
| „Opracował” | – |
| „Podpis” | – |
Tabliczka zawiera ponadto firmę i jej logo, skalę, numer załącznika i (przy podziale) numer arkusza. Gdy legenda nie mieści się na arkuszu, pojawia się: „Legenda nie mieści się na arkuszu: pominięto … pozycji. Zwiększ format lub zmień orientację.”
Obszar – pola każdego obszaru:
| Pole | Jednostka | Opis |
|---|---|---|
| „Nazwa” | – | Nazwa w legendzie i etykiecie; obok pole powierzchni [m²] |
| „Kolor linii”, „Linia” (ciągła / przerywana), „Grubość [mm]” | mm | Obrys |
| „Wypełnienie”, kolor, „Krycie [%]” | % | Wypełnienie obszaru |
| „Etykieta”, „Powierzchnia w etykiecie” | – | Nazwa (i powierzchnia) w środku obszaru |
| „Szrafura” – wzór, „Skok [mm]”, kolor, „Grubość [mm]” | mm | Kreskowanie (w DXF – linie) |
| „Punkty konturu” – „Wielkość [mm]”, kolor, „Wys. numerów [mm]” | mm | Kółka i numery wierzchołków |
| „Kąt opisu [°]”, „Wys. opisu [mm]” | °, mm | Obrót i wysokość nazwy (domyślnie 0° i 2,5 mm) |
W oknie „Z listy współrzędnych…” podajesz „Nazwa”, „Kolejność” („X Y (X = północ)” albo „Y X (Y = wschód)”) i „Układ” wierzchołków; obszar zapisuje się w swoim układzie i jest przeliczany do układu rysunku.
Pod listą obszarów są dwa wybory:
- „Maska (widoczność warstwic i mapy barwnej)” – izolinie i mapa barwna są widoczne tylko wewnątrz sumy zaznaczonych obszarów;
- „Do interpolacji użyj tylko punktów z obszarów” – do modeli trafiają tylko punkty z sumy zaznaczonych obszarów.
Obie listy zawierają „Obszar badań” i obszary własne. Modele mogą mieć własną maskę i własny filtr punktów (patrz Modele).
Podkład mapowy
Podkład zapisuje się w zleceniu (jest wspólny dla wszystkich rysunków), a jego użycie – widoczność, kolory, rozjaśnienie, kolejność – ustawia się w każdym rysunku osobno.

- „Wczytaj DXF…” – nowy podkład z pliku DXF.
- „Dodaj podkład WMS…” – nowy podkład z serwisu WMS.
- „Użyj w tym rysunku” – podkład bierze udział w rysunku; obok nazwa podkładu (edytowalna), opis źródła (plik i układ albo tytuł, serwer i warstwy WMS) oraz kosz („Usuń podkład …” – usuwa podkład ze zlecenia i ze wszystkich rysunków).
- „Widoczny” – podkład WMS rysowany (wyłączenie zostawia ustawienia).
- „Drukowany” – podkład trafia na wydruk PDF.
- „Nad danymi” – podkład rysowany nad punktami i modelami (domyślnie pod nimi).
- „Krycie” – krycie obrazu WMS 0–100 % (co 5 %).
- „Niżej (pod inne podkłady)” / „Wyżej (nad inne podkłady)” – kolejność podkładów.
- „Skala szarości” – obraz w odcieniach szarości; metoda: „Średnia z kolorów”, „Jasność” albo „Luminancja”.
- „1-bit (czarno-biały)” – progowanie (suwak „Próg”, domyślnie 128).
- „Kolor” – „ciemne piksele w kolorze, jasne przezroczyste” (np. niebieski rysunek ze skanu).
- „Dodaj legendę WMS” – pobiera obrazy legend warstw z serwisu (GetLegendGraphic); „Wczytaj legendę z pliku…” – własny obraz legendy; „Usuń legendę”. Opis każdej legendy można zmienić. Legenda trafia do legendy arkusza tylko przy włączonym „Drukowany”.
Pod ustawieniami WMS widać stan pobierania: „Ładowanie…”, „Obraz pobrany.” albo „Nie udało się pobrać: …”, ostrzeżenie o warunkach licencji serwisu („Sprawdź warunki druku serwisu: …”) oraz przypomnienie „Podkład WMS nie jest eksportowany do DXF.”

- Nazwa podkładu (obok: plik i układ; pod spodem zasięg „N …–…, E …–… m”).
- „Rozjaśnienie” – 0–100 % (co 5 %, domyślnie 60 %); kolor każdej warstwy jest mieszany z bielą: dla każdego kanału RGB.
- „Nad danymi”.
- „Drukuj” – podkład na wydruku i w DXF.
- „Wyżej” / „Niżej” – kolejność.
- „Szukaj warstwy…” – filtr listy warstw.
- „Włącz wszystkie” / „Wyłącz wszystkie” – dotyczy warstw widocznych po filtrze.
- Warstwa – widoczność warstwy DXF.
- „Kolor” warstwy (domyślnie z ACI pliku).
- „Grubość [mm]” warstwy (domyślnie 0,12 mm). W kolumnie „Obiekty” – liczba obiektów warstwy.
Jeśli zasięg podkładu nie przecina zasięgu badań, pojawia się ostrzeżenie: „Podkład nie pokrywa się z punktami badań – sprawdź układ współrzędnych, skalę i osie”.
Wczytanie podkładu DXF

- „Plik DXF” – DXF ASCII (linie, polilinie, łuki, okręgi, teksty, bloki), do 30 MB.
- „Nazwa” podkładu (domyślnie nazwa pliku).
- „Układ współrzędnych” pliku – lista układów płaskich; domyślnie układ zlecenia (geograficzny → PUWG 1992).
- „Skala dokumentu [m / jednostkę]” – mnożnik jednostek pliku; ustawiany z nagłówka
$INSUNITS(0, 6 → 1; 1 cal → 0,0254; 2 stopa → 0,3048; 4 mm → 0,001; 5 cm → 0,01; 7 km → 1000). - „Zamień osie X↔Y” – dla plików z zamienionymi osiami.
- „Tylko obiekty w zasięgu zlecenia (+500 m)” – odrzuca obiekty dalsze niż 500 m od prostokąta badań (zmniejsza rozmiar).
- Tabela warstw – „Warstwa” (z dopiskiem „(wyłączona)”, gdy warstwa jest wyłączona w pliku), „Kolor”, „Obiekty”.
- Rozmiar wyniku – limit 8 MB; obok zasięg podkładu i lista pominiętych obiektów (np. „Pominięto: SPLINE 3”).
Przycisk „Importuj” zapisuje podkład w zleceniu i włącza go w bieżącym rysunku. Gdy wynik przekracza 8 MB: „Wynik zajmuje … MB (limit 8 MB). Zaznacz «Tylko obiekty w zasięgu zlecenia (+500 m)» albo wczytaj mniejszy plik.”
Podkład WMS – „Dodaj serwis”

- Lista serwisów pogrupowana; domyślnie grupa GUGiK: „Ortofotomapa”, „Mapa topograficzna”, „KIEG działki i budynki”, „GESUT”.
- Grupa PIG-PIB (mapy geologiczne): „SMGP 1:50 000” (Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski) i „SOPO” (osuwiska). Kosz obok serwisu usuwa go z listy.
- „Dodaj serwis” – własny serwis na liście organizacji.
- „Test połączenia” – pobiera GetCapabilities: tytuł i wersję, opis i warunki, listę układów (CRS) z zaznaczeniem układu rysunku („Układ rysunku PUWG 1992 jest obsługiwany.” albo „Serwis nie obsługuje układu …”), listę warstw z wyszukiwarką („Szukaj warstwy…”), pole „Format” (image/png, image/jpeg) i „Przezroczyste tło”.
- „Dodaj do zlecenia” – aktywny, gdy zaznaczono co najmniej jedną warstwę („Zaznacz co najmniej jedną warstwę.”).
Obraz jest pobierany jednym zapytaniem GetMap dla ramki mapy rysunku (do 2048 px). Serwis musi zezwalać na pobieranie z przeglądarki (CORS) – inaczej: „Serwer nie zezwala na pobranie z przeglądarki (CORS)”. Lista serwisów jest zapisywana w organizacji; zlecenie bez organizacji ma listę tylko do odczytu.

- „Nazwa serwisu”.
- „Adres serwisu” (https://…).
- „Wersja WMS” – „WMS 1.3.0” albo „WMS 1.1.1”.
- „Grupa serwisu” – istniejąca grupa albo „Nowa grupa…” (pole „Nazwa grupy”).
- „Zapisz serwis”.

Rysunek demonstracyjny ma podkład „Ortofotomapa GUGiK” wyłączony („Widoczny”). Po włączeniu ortofotomapa wypełnia całe okno mapy pod modelami, obszarami i punktami.
Skan mapy (podkład)
Skan (np. mapa z archiwum, plan z PDF zapisany jako obraz) jest zapisywany w rysunku – PNG, JPG lub WEBP, łącznie do 8 MB na rysunek (większe obrazy są zmniejszane). Skan trzeba skalibrować, inaczej nie jest rysowany.

- „Wczytaj skan…” – jeden lub kilka plików.
- „Scal widoczne…” – łączy widoczne, skalibrowane skany w jeden obraz (oszczędza limit 8 MB).
- Lista skanów – przełącznik widoczności, nazwa, rozmiar w pikselach, MB i stan („Skalibrowany” / „Nieskalibrowany”), kolejność „Wyżej” / „Niżej”. Pod listą: „Skany: N, łącznie … MB z 8 MB”.
- „Nazwa skanu”.
- „Krycie [%]” (domyślnie 60 %).
- „Rozjaśnienie [%]” (domyślnie 0 %).
- „Skala szarości”, „1-bit (czarno-biały)”, „Kolor” – jak dla WMS.
- Stan kalibracji, np. „Nieskalibrowany”, „Skalibrowany: 4 pkt, błąd RMS 0,02 m, piksel …”, „Skalibrowany z pliku TFW…”, „Skalibrowany wg rogów przekątnej…”.
- „Kalibruj…” – okno kalibracji (obok „Przesuń…” – przesunięcie skalibrowanego skanu w oknie mapy).
- „Zapisz TFW” – plik world file kalibracji.
- Układ pliku TFW – układ, w którym zapisano / czyta się TFW.
- „Wczytaj TFW…” – kalibracja z pliku .tfw, .jgw, .pgw, .wld lub .txt (6 liczb); obok „Usuń kalibrację” i „Usuń skan”.
Skan skalibrowany w innym układzie niż rysunek jest przeliczany przybliżeniem afinicznym (siatka 5 × 5 pikseli z narożnikami, metoda najmniejszych kwadratów); pod skanem widać „maks. odchyłka … m”, a gdy przekracza ona 0,5 mm na wydruku, ostrzeżenie „Odchyłka przekracza 0,5 mm na wydruku w skali 1:…”.
Kalibracja skanu

- „Zoom” skanu w oknie.
- „Punkty kontrolne” – kalibracja punktami: wybierz wiersz, kliknij punkt na skanie (np. krzyż siatki), wpisz jego współrzędne.
- „Wg rogów” – kalibracja bez obrotu z rogów skanu.
- „Układ współrzędnych punktów”.
- Tabela punktów – „Nr”, „u [px]”, „v [px]” (piksel; wypełniany kliknięciem), „X (północ)”, „Y (wschód)”, „Odchyłka [m]”; minimum 4 wiersze.
- „Dodaj punkt”.
- Ocena dopasowania – np. „Błąd RMS 0,02 m”.
- „Zapisz kalibrację”.

- „Dwa rogi (przekątna)” – współrzędne lewego dolnego i prawego górnego rogu skanu.
- „Jeden róg + skala + DPI” – jeden róg, skala mapy i rozdzielczość skanu.
- „Lewy dolny” / „Lewy górny” – który róg podajesz.
- „Zadaj z mapy” – wskazanie rogu kliknięciem w oknie mapy.
- „Skala mapy 1:”.
- „Rozdzielczość [dpi]” (z dopiskiem „(z pliku)”, gdy obraz ma zapisane DPI).
Wzory kalibracji – w sekcji Kalibracja skanu – wzory.
Znacznik i grupy punktów

- „Kształt” znacznika domyślnego: „Koło”, „Kwadrat”, „Trójkąt”, „Krzyżyk”, „Szachownica”.
- „R [mm]” – promień (domyślnie 1,2 mm); obok „Wypełnienie” i „Linia” (kolory).
- „Bez wypełnienia” – sam obrys.
- „Grupy punktów wg rodzaju badania i statusu” – włącza grupy (wyłączenie wymaga potwierdzenia „Wyłączyć grupy punktów?”).
- „Przywróć domyślne grupy”.
- „Symbole wg wartości…” – grupy z przedziałów wartości pola (obok, gdy istnieją, „Usuń grupy wg wartości”).
- „Nazwa” grupy (nazwa w legendzie); kolumna „Punkty” – liczba punktów w grupie.
- „Widoczna” – punkty grupy niewidocznej nie są rysowane (ani wstawiane do DXF).
- „Kształt” grupy.
- „Wypełnienie” (po lewej „r [mm]”).
- „Linia”.
- „Bez wypełnienia”. Dalsze kolumny (przewiń tabelę w prawo): „Czcionka [mm]”, „dX [mm]”, „dY [mm]” – opis punktów grupy (puste = wartości z sekcji „Etykieta / flaga”).
Punkt należy do pierwszej pasującej grupy z listy; punkt bez grupy dostaje znacznik z sekcji „Znacznik”. Punkty zestawu geodezyjnego nie mają rodzaju badania – zawsze używają znacznika z sekcji „Znacznik”. Grupy wg wartości są na początku listy i mają pierwszeństwo.
Grupy domyślne:
| Grupa | Reguła | Kształt | r [mm] | Wypełnienie / linia |
|---|---|---|---|---|
| Projektowane | status „projektowane” | koło, bez wypełnienia | 1,2 | – / niebieska |
| Archiwalne | status „archiwalne” | kwadrat, bez wypełnienia | 1,1 | – / szara |
| Otwory wiertnicze | rodzaj: otwór | koło | 1,2 | morska / czarna |
| Sondowania CPT | rodzaj: CPT/CPTU | trójkąt | 1,3 | czerwona / czarna |
| Sondowania DMT | rodzaj: DMT | kwadrat | 1,1 | fioletowa / czarna |
| Sondowania DP | rodzaj: DP | krzyżyk | 1,2 | niebieska / niebieska |
| Sondowania FVT | rodzaj: FVT | szachownica | 1,3 | brązowa / czarna |
Statusy są przed rodzajami, więc otwór projektowany dostaje symbol „Projektowane”.

- „— punkt —” – punkt do przypisania.
- „— grupa —” – grupa docelowa.
- „Przypisz”.
Punkt przypisany ręcznie należy do wybranej grupy niezależnie od reguł (rodzaj, status, wartość). Lista przydziałów pokazuje „(brak punktu)”, gdy badanie usunięto; „×” usuwa przydział, „Usuń przydziały ręczne” – wszystkie (z potwierdzeniem).
Symbole wg wartości

- „Pole” – „Głębokość badania [m]”, „Głębokość ZW [m]”, „Rzędna ZW [m n.p.m.]”, „Rzędna Z [m n.p.m.]”, „D1”…„D5”. Pod polem: „Wartości w punktach: N (min – max)”.
- „Równe przedziały” – przedziały o równej szerokości od minimum do maksimum,
- „Liczba przedziałów” (1–10).
- „Granice ręczne” – liczby rozdzielone „;” lub spacją, ściśle rosnące, 2–11 liczb.
- „Osobny symbol „brak danych”” – grupa punktów bez wartości pola.
- „Przedziały” – podgląd grup: nazwa, promień i liczba punktów (np. „Głębokość badania [m]: 1,4 – 4,93 · r 0,8 mm · 5”); grupa „brak danych” ma r = 1 mm.
„Utwórz grupy” dodaje grupy do listy. Na rysunku demonstracyjnym (12 badań, głębokości 1,4–12 m, 3 równe przedziały) granice to 1,4; 4,93; 8,47; 12 m, a promienie 0,8; 1,4; 2,0 mm.
Przedział ma postać , ostatni . Wielkość znacznika rośnie z przedziałem (wzór w sekcji Interpretacja). Grupy trafiają na początek listy i zastępują wcześniejsze grupy wg wartości.
Etykieta / flaga
Sekcja ustala rodzaj opisu punktu. „Rodzaj”: „Nazwa” (sam numer punktu), „Flaga (do 4 pól)” albo „Tabelka” (sekcja „Tabelka przy punkcie”).

- „Rodzaj”.
- „A1” …
- „A4” – pola flagi (od góry).
- „Czcionka [mm]”.
- „dX [mm]” i „dY [mm]” – odsunięcie flagi od znacznika.
- „Kąt [°]” – obrót flagi lub tabelki.
- „Tło flagi” (obok „Tekst” – kolor tekstu).
- „Krycie tła [%]” (0–100).
- „Podział flagi na komórki” – linie między polami; bez – pola scalone w jedno tło.
- „Grunt (pole „Grunt” w flagach i tabelkach)” – symbol gruntu (lista gruntów z kodami, np. „gp – Glina piaszczysta”).
- „Wielkość gruntu” – „głębokość stropu [m]”, „głębokość spągu [m]”, „miąższość [m]”, „rzędna stropu [m n.p.m.]”, „rzędna spągu [m n.p.m.]”, „udział [%]”.
- „Opisy punktów” – lista opisów przesuniętych ręcznie (przeciąganiem w podglądzie): nazwa punktu, przesunięcie „dx; dy mm”, „×” – przywróć jeden; „Przywróć położenie domyślne” – wszystkie (z potwierdzeniem).
Pola flagi i tabelki:
| Pole | Opis | Atrybut DXF |
|---|---|---|
| „Nazwa” | numer punktu | NAZWA |
| „Z (rzędna)” | rzędna punktu [m n.p.m.] | Z |
| „KLM” | kilometraż (zestaw geodezyjny) | KLM |
| „D1”…„D5” | kolumny dodatkowe zestawu geodezyjnego | D1…D5 |
| „Grunt” | wielkość gruntu wybranego w polach 10–11 | SOIL |
| „Głębokość badania [m]” | otwór – spąg ostatniej warstwy; CPT/DMT/FVT – największa głębokość odczytu; DP – głębokość początkowa + liczba odczytów × krok | GLEB |
| „Głębokość ZW [m]” | najpłytsze zwierciadło wody (tylko otwory) | ZW_GLEB |
| „Rzędna ZW [m n.p.m.]” | , 2 miejsca | ZW_RZ |
| nazwy modeli rysunku | wartość modelu w punkcie | MODEL_‹ID› |

Flaga ma szerokość mm i wysokość mm, gdzie – najdłuższy tekst w znakach, – czcionka [mm], – liczba niepustych pól. Puste pola są pomijane. Flagę łączy ze znacznikiem cienka linia odniesienia.
Uwaga. W danych rysunku istnieje ustawienie „bez tła flagi”, ale w edytorze nie ma przełącznika – przezroczystą flagę uzyskasz przez „Krycie tła [%]” = 0 (do weryfikacji).
Tabelka przy punkcie

- „Wiersze” (1–4).
- „Kolumny” (1–3).
- „Miejsca po przecinku” (0–3, domyślnie 2).
- „Kolor tekstu”.
- „Brak danej” – „– (kreska)” albo „puste”.
- „dX [mm]” (oraz „dY [mm]”) – odsunięcie tabelki.
- Pole komórki (np. „Nazwa”).
- Tło komórki.
- „bez tła”.
- „wspólny” – kolor tekstu komórki jak w polu 4 (wyłącz, aby ustawić własny).
- „miejsca: wsp.” – miejsca po przecinku komórki (wspólne albo 0–3).
Pod sekcją jest podgląd tabelki na przykładzie (np. „P-1: Z 98,6; głęb. 5; ZW 96,8”). Domyślna tabelka 2 × 2: Nazwa | Z (rzędna) / Głębokość badania | Rzędna ZW. Legenda arkusza pokazuje wzór tabelki („Opis punktu (tabelka)”) z jednostkami. Model może mieć własną tabelkę (pole „Tabelka” modelu: „Jak w rysunku” / „Własna”) – używana jest tabelka pierwszego widocznego modelu z tabelką własną.
Siatka obliczeniowa i modele
Model to warstwa rysunku z siatką wartości: izolinie, mapa barwna, strzałki spływu, strefy zalegania. Modele rysowane są od dołu listy w górę.

- „Wspólna siatka dla wszystkich modeli” – jedna siatka węzłów dla modeli, różnic, objętości i linii modeli na przekroju: „Odstęp węzłów [m]”, „Punkt bazowy X (północ) [m]”, „Punkt bazowy Y (wschód) [m]” (także wskazanie w oknie mapy), „Zasięg na wschód [m]”, „Zasięg na północ [m]”. Wyłączona – „Każdy model liczy własną siatkę (zależną od zasięgu punktów i okna mapy).”
- „Rzędne badań z modelu…” – wartość modelu w punkcie badania wpisywana jako rzędna badania (domyślnie zaznaczone badania bez rzędnej).
- „Dodaj model” – menu rodzajów modelu.
- Lista modeli – nazwa (edytowalna), kliknięcie wybiera model do edycji.
- „Ukryj model …” / „Pokaż model …” (oko); obok „W górę”, „W dół”.
- „Duplikuj model …” (obok kosz „Usuń model …”).
- „Źródło punktów” – „Jak w rysunku”, „Wszystkie badania zlecenia” albo zestaw geodezyjny.
- „Wielkość” – pole punktu: „Z (rzędna)”, „KLM”, „D1”…„D5”, „Grunt”, „Głębokość badania [m]”, „Głębokość ZW [m]”, „Rzędna ZW [m n.p.m.]”, „Parametr CPT (sondowania)”.
- „Interpolacja” – „IDW (odwrotne odległości)”, „TIN (trójkąty, liniowo)”, „Wielomianowa (powierzchnia trendu)”, „Kriging”.
Pod polem „Wielkość” widać liczbę punktów, np. „26 punktów z wartością”. Przy mniej niż 3 punktach: „Za mało punktów z wartością (N) – model nie zostanie narysowany”. Przycisk „Kopiuj na warstwę obiektów…” zamienia izolinie w linie edytora rysunku (zamknięte – wieloboki), opisy – w teksty.

- „Z punktów” – interpolacja wartości w punktach.
- „Teren z pliku ASC…” – siatka NMT w formacie Esri ASCII Grid (izolinie i mapa barwna wprost z siatki).
- „Teren z tekstów podkładu DXF…” – siatka z liczb (rzędnych pikiet) warstw tekstowych podkładu DXF.
- „Różnica powierzchni (A − B)” – operacja na dwóch modelach (np. miąższość nasypu = teren − strop gruntu rodzimego); operand może być „Stała rzędna…”.
- „Operacja na siatkach (a·A + b·B + c…)” – „Operacja”: A − B, A + B, C = a·A + c, C = a·A + b·B + c, C = a·A·B + c, C = a·A^b + c, C = A / B; stałe a, b, c; „Tylko dodatnie (miąższość)”; „Warunki wyniku C” („Jeśli C ≤”, „Jeśli C ≥”) i siatka warunku W („Jeśli W ≤”, „Jeśli W ≥”), opcjonalnie tylko w obszarach.
- „Zasięg zalegania gruntów” – strefy gruntów na zadanym poziomie („Poziom”: „Głębokość [m]” albo „Rzędna [m n.p.m.]”, wartość, „Symbole gruntów przy otworach”); granica stref: maska modelu lub ramka mapy.
Model z gruntu, IDW i podpowiedź metody

- „Wielkość” = „Grunt”.
- „Zbiór gruntów” – „Pojedynczy grunt”, kategoria gruntów organizacji (np. „Gliny”) albo „Własna lista”; obok „Grunt” (symbol).
- „Wielkość gruntu” – strop, spąg, miąższość, rzędne stropu/spągu, udział [%] (dla udziału – zakres „Cały profil”, „Głębokość [m p.p.t.]” albo „Rzędne [m n.p.m.]”).
- „Interpolacja”.
- „Potęga IDW” (domyślnie 2; wartość ≤ 0 → 2).
- Podpowiedź metody – „Dla tego pola zalecana: liniowa (TIN)” + „Zastosuj” (grunt → TIN, zwierciadło wody → IDW).
- Liczba punktów z wartością.
Pola „Grunt” i „Parametr CPT” wymagają punktów badań – przy źródle „zestaw geodezyjny” pojawia się ostrzeżenie, np. „Pole „Grunt” wymaga punktów badań (warstwy otworów i stratygrafia CPT) – zestaw geodezyjny nie ma wartości gruntu. Wybierz źródło „Wszystkie badania zlecenia”.”
Kriging

- „Model” wariogramu – „sferyczny”, „wykładniczy”, „gaussowski”.
- „Nugget C₀”.
- „Próg częściowy C”.
- „Zasięg a [m]”.
Puste pola = parametry dopasowane automatycznie (pod polem „auto: …”). Wykres pokazuje wariogram empiryczny (punkty, wielkość ~ liczba par) i model (linia). Przy małej liczbie punktów: „Za mało par punktów (N punktów) do wiarygodnego wariogramu – kriging działa, ale parametry warto wpisać ręcznie albo użyć IDW.”; przy mniej niż 3 punktach: „Kriging wymaga co najmniej 3 punktów z wartością pola.”
Wybór punktów i izolinie

- „Obszary punktów” – „Jak w rysunku”, „Bez filtra obszarów”, „Wybrane obszary”.
- „Położenie punktów” – „Wewnątrz obszarów” / „Poza obszarami”.
- „Wartość od” / „Wartość do” – pomija punkty o wartości spoza zakresu („bez ograniczenia”).
- „Punkty modelu (N z M)…” – lista punktów; odznaczony punkt jest pomijany w obliczeniu (nadal rysowany na mapie).
- „Izolinie” – włącza izolinie modelu.
- „Cięcie” – odstęp izolinii w jednostkach pola (obok „Kolor”, „Grubość [mm]”).
- „Opisuj co N-tą” (domyślnie 1 – każdą).
- „Pogrubiaj co N-tą” (0 – wyłączone); obok „Grubość pogrubionej [mm]” (domyślnie 2 × grubość).
- „Wysokość opisu [mm]” (obok „Miejsca po przecinku” – auto lub liczba).
- „Położenie opisu” – „Na izolinii (przerwa w linii)”, „Obok izolinii”, „Poziomo przy linii (dotychczasowe)”.
- „Wygładzanie (Chaikin)” (obok „Kolor z klas skali barw” – wymaga skali w przedziałach).
- „Opisy ręczne…” – okno „Opisy izolinii”: przeciągnij odcinek przez izolinie, opis pojawi się w każdym punkcie przecięcia; opisy ręczne zastępują automatyczne („Wyczyść opisy izolinii” usuwa je).
Rozwijana lista „Izolinie (N)” pozwala każdej izolinii nadać własny kolor, grubość i etykietę („domyślnie”, „tak”, „nie”). Nad wyborem punktów są: „Pokaż triangulację (tylko podgląd)” (dla TIN), „Punkty pomocnicze (N)…” – dodatkowe punkty z wartością klikane w oknie mapy (lub „Wskaż etykietę” z liczby podkładu DXF), wpływające tylko na ten model – i „Rysuj punkty pomocnicze na wydruku”.

Mapa barwna, strzałki spływu, maska

- „Mapa barwna” (obok „Krycie [%]”, 5–100, domyślnie 70 %).
- „Tylko w obrysie punktów” – mapa barwna przycięta do otoczki wypukłej punktów.
- „Skala” – „Paleta ciągła” albo „Przedziały” (tabela klas „od”, „do”, „kolor”; „Wczytaj paletę” i zapis palety w organizacji).
- „Paleta” – „ryzyko”, „głębokość”, „teren” lub kolory „Kolor początkowy”/„Kolor końcowy” (i „Kolor środkowy”); „Odwróć paletę”.
- Pasek barw – „X”, „Y”, „Szerokość”, „Wysokość” [mm arkusza]; puste = położenie automatyczne w legendzie.
- „Resetuj położenie” paska.
- „Strzałki kierunku spływu” – strzałki w dół spadku powierzchni („Położenie”: „Siatka” lub „Przy punktach”, rozstaw, „Kolor”, „Opis w legendzie”).
- „Maska” modelu – „Jak w rysunku”, „Bez maski”, „Wybrane obszary”.
- „Dodaj operację” – operacje na siatce modelu wykonywane po kolei: „W obszarach” (wartość lub „Brak danych (wytnij)” wewnątrz / poza obszarami), „Wartość stała, gdy brak danych”, „Uzupełnij pojedyncze węzły” („Węzeł bez danych z co najmniej 5 z 8 sąsiadami z danymi – średnia sąsiadów.”), „Wygładzanie 3 × 3” („Liczba przejść” 1–10).
Objętości w obszarach

- „Eksport XLSX” – tabela objętości do arkusza „Objętości”.
- „Tytuł obliczenia” (domyślnie „Obliczenie objętości w obszarach”).
- „Model (miąższość lub różnica powierzchni)” – model, którego siatka jest całkowana.
- „Gęstość objętościowa γ [t/m³]” – „Typowo 1,2–2,0 t/m³”; podana – dochodzi kolumna „Masa [t]”.
- Tabela – „+/−” (znak obszaru w sumie: „+ dodaje, − odejmuje obszar w wierszu „Razem””), „Obszar”, „Powierzchnia [m²]”, „Średnia [m]”, „Objętość [m³]”, „Masa [t]”, wiersz „Razem”. „Obszary w obliczeniu” – które obszary liczyć.
- „Hektometraż wzdłuż”.
- „Początek [m]”.
- „Rzuty badań na oś”.
Przykład z danych demonstracyjnych (model „Miąższość humusu”, γ = 1,6 t/m³): Obszar A – 50 173,4 m², średnio 0,335 m, m³, masa t. Gdy siatka pokrywa obszar tylko częściowo, przy wierszu pojawia się ostrzeżenie o pokryciu.
Hektometraż i linie przekrojów

- „Hektometraż wzdłuż” – zestaw geodezyjny z osią (np. „Oś drogi dojazdowej”); „—” – bez osi.
- „Początek [m]” – kilometraż pierwszego punktu osi w metrach (385000 → 385+000).
- „Rzuty badań na oś” – odcinek od badania do jego rzutu na oś i opis kilometrażu (warstwa DXF „RZUTY_OSI”).
- „Limit odległości od osi [m] (0 – bez limitu)”.
- „Opis kilometrażu rzutu”. Obok przycisk „Zapisz kilometraż rzutu w badaniach…” – tabela „Badanie”, „Kilometraż obecny”, „Kilometraż rzutu”, „Od osi [m]”, „Zmiana” i opcja „Nadpisz istniejący kilometraż”.
- „Pokaż linie przekrojów” – linie przekrojów geotechnicznych zlecenia na mapie (warstwa „PRZEKROJE”, wpis legendy „Linia przekroju geotechnicznego”).
- „Kolor” (domyślnie czerwony #c62828).
- „Grubość [mm]” (domyślnie 0,5 mm).
- „Pokaż na mapie: ‹przekrój›” – wybór przekrojów.
- „Oznaczenie” – litera końców (np. „C” → C – C′); puste = automatycznie z nazwy przekroju. Przekrój bez współrzędnych: „brak współrzędnych – nie rysowany”.
Oś jest rysowana cienką czerwoną linią z kreskami i opisami co 100 m (np. „385+200”); w legendzie „Oś i hektometraż”.
Edytor rysunku
Okno „Edytor rysunku” służy do rysowania obiektów na warstwach, tworzenia przekrojów przez badania i nanoszenia badań projektowanych. Obiekty zapisują się w rysunku na bieżąco i są eksportowane do PDF, DXF (warstwy „RYS_‹nazwa warstwy›”) i GeoJSON.

- „Zaznacz” – wybór i przesuwanie obiektów (Shift+klik i ramka – wiele obiektów, strzałki przesuwają, Delete usuwa).
- „Linia” (oraz „Wielobok”, „Prostokąt”, „Elipsa”) – klikaj kolejne wierzchołki, Enter/Esc kończy (wielobok także klik w pierwszy wierzchołek); prostokąt i elipsę przeciągasz (Shift – kwadrat / koło).
- „Skarpa” – wierzchołki krawędzi górnej, Enter, potem dolnej, Enter; kreskowanie skarpy i opcja „Opisuj rzędne krawędzi” (legenda „Skarpa”). Obok „Tekst”.
- „Obszar” – rysuje obszar sekcji „Obszary i maski”.
- „Przekrój” – nowy przekrój geotechniczny przez kolejno wskazane badania. Obok „Z podkładu” – kopiowanie linii DXF podkładu („Kopiuj do rysunku” albo „Utwórz obszar”).
- „Projektowane” – klik tworzy badanie projektowane o kolejnej nazwie (pola „Rodzaj badania projektowanego”, „Prefiks nazwy”, „Numer startowy”, „Krok numeracji”); przeciągnięcie badania projektowanego przesuwa je (po potwierdzeniu „Przesunąć badanie …?” z tabelą „Było / Będzie”).
- „Przyciąganie” do wierzchołków podkładu, punktów i obszarów (Alt chwilowo wyłącza); „Krawędzie” – także do najbliższego punktu na krawędzi. Obok „Wstaw obraz…” (PNG, JPG, WEBP; zmniejszany do 1600 px i 300 KB; razem do 1 MB).
- „Szybki wybór…” (oraz „Wklej w miejscu”, „Znajdź i zamień…”, „Usuń spoza ramki…”).
- „Cofnij” / „Ponów”.
- „Powiększ” / „Pomniejsz” arkusza.
- „Warstwy” – aktywna warstwa (punkt), widoczność, blokada, nazwa, liczba obiektów, kolejność, „Wyczyść warstwę”, „Usuń warstwę”, „Dodaj warstwę”, „Przenieś zaznaczone na warstwę”, „Na wierzch” / „Na spód”.
- Pasek stanu – układ, współrzędne kursora „X … · Y …” (z dopiskiem „przyciągnięto”), wymiary rysowanego obiektu.
Skróty: Ctrl+C / V / D – kopiuj / wklej / duplikuj, Ctrl+Shift+V – wklej w miejscu (np. z innego rysunku zlecenia), Ctrl+G / Ctrl+Shift+G – grupuj / rozgrupuj (przyciski „Grupuj”, „Rozgrupuj”), Ctrl+klik – jeden obiekt grupy, dwuklik wierzchołka – zaokrąglenie, Ctrl+Z – cofnij. Zaznaczony obiekt ma panel stylu: kolor i grubość linii, „Rodzaj linii”, wypełnienie i krycie, „Kreskowanie”, dla tekstu „Treść”, wielkość, kąt, „Tło”, „Pogrubienie”; tabelę wierzchołków „X (północ)”, „Y (wschód)” i listę współrzędnych do wklejenia.
Linia przekroju → „Otwórz przekrój”

- „Przekrój” – włącz narzędzie (wymaga, by źródłem punktów rysunku były badania zlecenia).
- „Nowy przekrój przez badania” – „Klikaj kolejne badania na arkuszu.”; lista wskazanych badań, „Cofnij punkt” (lub Backspace).
- „Utwórz przekrój (N)” – aktywny od 2 badań (lub Enter / prawy przycisk myszy).
Powstaje przekrój geotechniczny o kolejnej wolnej nazwie („Przekrój A-A′”, „Przekrój B-B′”…, po Z – liczby rzymskie) z badaniami w kolejności wskazania, odległościami ze współrzędnych i liniami widocznych modeli w rzędnych (np. „Rzędna terenu”) – odpowiednik GeoPlan „Przenieś modele na przekrój”. Komunikat „Utworzono „Przekrój C-C′”” ma akcję „Otwórz przekrój”, która przechodzi do modułu Przekroje geotechniczne. Linia nowego przekroju od razu pojawia się na mapie.
Generowanie kart i eksport
Podgląd PDF i panel karty

- „Nr załącznika” – wzór numeru, np.
$1$; zmienna w$…$rośnie dla kolejnych kart (np.2.$4$c→ 2.4c, 2.5c…). - „Język karty”.
- „Skala szarości” – wydruk w odcieniach szarości.
- „Wydruk eko” – „bez wypełnień barwnych – kontury i szrafury”.
- „PDF” – plik PDF (nazwa
mapa_punktow_‹nazwa›.pdf). - „DXF (CAD)” – DXF arkusza (rysunek w mm arkusza).
- „SVG”.
- „PNG”.
- „Edytor” – powrót do edytora.
Przy podziale na arkusze PDF zawiera arkusz przeglądowy (jeśli włączony) i kolejne arkusze. „Generuj karty…” drukuje wiele rysunków naraz z kolejnymi numerami załączników.
Dane na arkuszu

| Element | Kiedy się pojawia |
|---|---|
| Ramka, opis współrzędnych na brzegach (kreski główne i pomocnicze), siatka (krzyże/linie/kropki) | „Arkusz z ramką i siatką współrzędnych” |
| Strzałka północy, podziałka liniowa ze skalą | przełączniki w sekcji „Arkusz” |
| Podkłady DXF (rozjaśnione), WMS, skany | podkład użyty, widoczny i „Drukowany”/„Drukuj”; skan skalibrowany i widoczny |
| Mapy barwne, izolinie z opisami, strzałki spływu, strefy zalegania | widoczne modele |
| Obszary (obrys, wypełnienie, szrafura, etykieta, punkty konturu) | obszary i obszar badań |
| Obiekty edytora rysunku, skarpy z opisami rzędnych | widoczne warstwy obiektów |
| Oś z hektometrażem, rzuty badań na oś | „Hektometraż wzdłuż”, „Rzuty badań na oś” |
| Linie przekrojów z oznaczeniami końców (A – A′) | „Pokaż linie przekrojów” |
| Punkty – symbole grup, flagi / tabelki, linia łącząca | zawsze; flagi wg „Rodzaj” |
| Legenda: grupy punktów (z co najmniej jednym punktem), wzór opisu („Opis punktu (od góry)” / „(tabelka)”), izolinie („Warstwice co … – ‹model›”), strzałki, obszary, strefy gruntów, skarpa, oś, linia przekroju, paski barw modeli, legendy WMS; w nagłówku nazwa układu (np. „PUWG 1992”) | przy arkuszu |
| Tabliczka: firma i logo, „Temat”, „Tytuł”, „Data”, „Skala”, „Opracował”, „Nr załącznika”, „Podpis”, „Arkusz” (i/N) | przy arkuszu |
Eksport DXF natywny
Przycisk „DXF natywny (warstwy, bloki z atrybutami)” zapisuje plik mapa_punktow_‹nazwa›.dxf we współrzędnych terenowych (jednostki – metry, $INSUNITS = 6; DXF X = wschód, Y = północ). W odróżnieniu od „DXF (CAD)” z podglądu (arkusz w mm) ten plik można nałożyć na mapę zasadniczą w programie CAD. Bez punktów: „Brak punktów ze współrzędnymi”.
Bloki. Każdy punkt to wstawienie bloku na warstwie PUNKTY:
- PUNKT – punkt bez grupy: okrąg o promieniu 1 i krzyż ±1,4 (jednostka bloku = promień znacznika), skala wstawienia = promień w metrach terenu;
- PUNKT_‹id grupy› (np. PUNKT_drill, PUNKT_cpt) – kształt grupy (koło, kwadrat, trójkąt, krzyżyk, szachownica), kolor wstawienia z koloru linii grupy; punkty grup niewidocznych nie są wstawiane.
Bloki mają atrybuty: zawsze NAZWA oraz pola flagi – Z, KLM, D1…D5, SOIL, GLEB, ZW_GLEB, ZW_RZ, MODEL_‹ID›. Atrybuty stoją obok symbolu (przesunięcie 1,8 promienia, wysokość = czcionka), kolejne wiersze co 1,3 wysokości. Ręczne przesunięcie opisu (przeciąganie) przenosi się na atrybuty. W trybie tabelki atrybuty są ukryte (zostają jako dane), a tabelka jest rysowana osobno.
Warstwy:
| Warstwa | Zawartość |
|---|---|
| PUNKTY | bloki PUNKT / PUNKT_‹grupa› z atrybutami |
| POLACZENIE | łamana „Łącz punkty linią” (ACI 8) |
| TABELKI, TABELKI_TLA, TABELKI_TEKST | tabelki punktów: obrysy, tła (SOLID), teksty |
| OBSZARY | obrysy, szrafury, punkty konturu z numerami, nazwy obszarów |
| WARSTWICE, WARSTWICE_OPIS | izolinie i opisy rysunku bez modeli (bazowy kolor ACI 32) |
| WARSTWICE_‹nazwa modelu›, …_OPIS | izolinie i opisy modelu (nazwa do 31 znaków) |
| ZALEGANIE_‹nazwa modelu›, …_OPIS | granice i symbole stref zalegania |
| SPLYW_‹nazwa modelu› | strzałki kierunku spływu |
| HEKTOMETRAZ | oś, kreski i opisy co 100 m |
| RZUTY_OSI | rzuty badań na oś |
| PRZEKROJE | linie przekrojów z oznaczeniami końców |
| PODKLAD_‹warstwa› | warstwy podkładu DXF (widoczne, drukowane; kolor bez rozjaśnienia) |
| RYS_‹warstwa obiektów› | obiekty edytora rysunku (powtórzenia nazw dostają _2, _3…) |
| RAMKA, SIATKA, LEGENDA, TABLICZKA | elementy arkusza (gdy arkusz włączony) |
| ARKUSZE | obrysy arkuszy podziału (zamiast ramki jednego arkusza) |
Podkład WMS i skany nie trafiają do DXF. Grubości nadpisanych izolinii nie są przenoszone (kolor tak).
Eksport GIS

- „Model” – model, którego punkty, izolinie i siatkę eksportujesz.
- „Punkty modelu (NAME, X, Y, VALUE, KIND, MODEL)” – tylko model z punktów.
- „Izolinie modelu (VALUE)”.
- „Obszary (NAME, AREA_M2)”.
- „Obiekty rysunku (LAYER, KIND)” – z wyborem „Warstwa obiektów” („Wszystkie widoczne” lub jedna warstwa).
- „Układ współrzędnych” – „WGS84 (EPSG:4326)” – „Zgodnie z RFC 7946 (długość, szerokość geograficzna).” albo „Układ rysunku (…)” – „Odstępstwo od RFC 7946: współrzędne płaskie (wschód, północ) i pole „crs” – czytają je QGIS i GDAL.”
- „Pobierz GeoJSON” – plik
mapa_gis_‹nazwa›.geojson; pusty wynik: „Brak elementów do zapisania”. - „Izolinie do TXT” –
izolinie_‹model›.txt(„Model nie ma izolinii”). - „Siatka do ASC” – siatka modelu w formacie Esri ASCII Grid,
siatka_‹model›.asc, z maską („Brak siatki modelu (za mało punktów albo brak danych)”). - „Punkty modelu do XLSX” –
punkty_modelu_‹model›.xlsx(„Model nie ma punktów z wartością”).
Interpretacja i obliczenia
Współrzędne i skala
Punkt terenu [m] (X – północ, Y – wschód) przechodzi na arkusz [mm] w skali :
gdzie – lewy dolny róg okna mapy w terenie, – lewy górny róg okna mapy na arkuszu [mm], – wysokość okna [mm] (oś arkusza skierowana w dół). Automatyczny krok siatki to najmniejsza wartość m, dla której mm.
Siatka modelu
Model z punktów liczony jest na siatce węzłów nad prostokątem punktów (albo nad oknem mapy, obszarami objętości lub wspólną siatką obliczeniową): kolumn (wschód) i
wierszy (północ). Model wymaga co najmniej 3 punktów z wartością. Przy wspólnej siatce (sekcja „Siatka obliczeniowa”) węzły wyznacza odstęp, punkt bazowy i zasięg.
Interpolacja IDW (odwrotne odległości)
- – wartość w punkcie , – „Potęga IDW” (domyślnie 2);
- gdy m² (punkt w odległości poniżej ok. 0,03 mm), ;
- używane są wszystkie punkty modelu (bez promienia wyszukiwania); poza otoczką wypukłą punktów IDW ekstrapoluje (wartości dążą do średniej ważonej).
Większa potęga daje „płaskie” otoczenie punktów i ostre przejścia między nimi; – powierzchnia gładsza, bardziej uśredniona.
TIN – triangulacja Delaunaya
Punkty są łączone w trójkąty Delaunaya (algorytm Bowyera–Watsona: punkt po punkcie usuwa się trójkąty, w których okręgu opisanym leży nowy punkt, i łączy krawędzie powstałej dziury z punktem). Wartość w węźle leżącym w trójkącie to interpolacja liniowa we współrzędnych barycentrycznych:
Węzeł należy do trójkąta, gdy . Węzły poza otoczką wypukłą punktów nie mają wartości – izolinie TIN kończą się na obrysie punktów (nie są ekstrapolowane). TIN odtwarza wartości w punktach dokładnie i nie tworzy fałszywych ekstremów, dlatego jest zalecany dla stropów i spągów gruntów.
Interpolacja wielomianowa (powierzchnia trendu)
Wielomian drugiego stopnia dopasowany metodą najmniejszych kwadratów (przy mniej niż 6 punktach – płaszczyzna):
Współczynniki z równań normalnych (z regularyzacją na przekątnej). Powierzchnia trendu nie przechodzi przez punkty – pokazuje ogólny spadek.
Kriging zwykły
Wariogram empiryczny w 12 przedziałach odległości do połowy największej odległości między punktami:
Modele wariogramu ( – nugget, – próg częściowy, – zasięg; dla : ):
| Model | |
|---|---|
| sferyczny | dla ; dla |
| wykładniczy | |
| gaussowski |
Dla modeli wykładniczego i gaussowskiego jest zasięgiem praktycznym (95 % progu). Dopasowanie automatyczne przeszukuje zasięg () i udział nuggetu 0–50 % (co 5 %), a wyznacza ważoną metodą najmniejszych kwadratów (wagi = liczba par ). Wartość w węźle – predyktor krigingu zwykłego z układu z mnożnikiem Lagrange'a (suma wag = 1).
Izolinie
Poziomy izolinii:
gdzie – „Cięcie”, – zakres wartości węzłów (bez węzłów poza otoczką dla TIN; dla wspólnej siatki – zakres wartości punktów). Linie wyznacza algorytm marching squares na siatce węzłów; odcinki zamykające pierścienie na brzegu siatki są pomijane. Wygładzanie Chaikina (2 iteracje) zastępuje każdy odcinek punktami i (końce linii otwartej zostają). Przykład: model „Rzędna terenu” (wartości 97,6–100,2), cięcie 0,25 m, „Opisuj co N-tą” = 2, „Pogrubiaj co N-tą” = 4 → opisane izolinie co 0,5 m, pogrubione co 1,0 m.
Strzałki kierunku spływu
Kierunek strzałki jest przeciwny do gradientu siatki (pochodne interpolacji dwuliniowej w oczku): ; przy m/m strzałki nie ma. Rozstaw domyślny – największa liczba postaci nie większa niż (1:500 → 10 m, 1:1000 → 20 m).
Objętości
Objętość w obszarze to całka powierzchni siatki modelu (np. miąższości) po wieloboku – suma graniastosłupów nad oczkami:
Oczko przycinane jest wielobokiem (Sutherland–Hodgman), wartość w środku ciężkości wycinka – interpolacja dwuliniowa (oczko w całości w obszarze: średnia 4 węzłów × pole oczka). Oczka z węzłem bez danych są pomijane i nie wchodzą do pola pokrytego .
Wiersz „Razem”: , , ze znakiem obszaru; średnia „Razem” = .
Kalibracja skanu – wzory
Transformacja piksel → teren (u w prawo, v w dół od lewego górnego rogu obrazu):
- 2 punkty – podobieństwo z odbiciem osi v (dokładne): , ;
- ≥ 3 punkty – transformacja afiniczna metodą najmniejszych kwadratów (osobno Y i X, na współrzędnych scentrowanych); 3 punkty – „Brak nadmiarowych punktów – błąd nie jest sprawdzalny”.
Odchyłka punktu i błąd średni:
Próg ostrzeżenia – 0,5 mm na wydruku: m (1:2000 → 1,0 m). Kalibracja „Jeden róg + skala + DPI” – rozmiar piksela
( – zmniejszenie obrazu przy wczytaniu), „Dwa rogi” – osobne skale osi z przekątnej, bez obrotu. Plik TFW zawiera oraz środka lewego górnego piksela oryginału.
Symbole wg wartości – wzory
Równe przedziały: , granice wewnętrzne zaokrąglone do 0,01. Promień znacznika przedziału :
Hektometraż i rzuty
Znaczniki hektometrażu stoją co 100 m od , gdzie – „Początek [m]”, – długość osi do początku odcinka; opis w formacie km+m (385200 → „385+200”). Rzut badania – najbliższy punkt osi; badanie leżące przed początkiem lub za końcem osi nie dostaje rzutu, a przy limicie odległości badania dalsze od osi są pomijane.
Typowe problemy
| Komunikat | Przyczyna i rozwiązanie |
|---|---|
| „Zasięg badań (… × … m) nie mieści się w oknie mapy (… × … m) w skali 1:…. Zmień skalę lub format arkusza.” | Zmniejsz skalę (1:2000 zamiast 1:1000), zwiększ format albo włącz „Dziel na arkusze”. |
| „Legenda nie mieści się na arkuszu: pominięto … pozycji. Zwiększ format lub zmień orientację.” | Ukryj zbędne modele/grupy albo zwiększ arkusz. |
| „Zbyt wiele arkuszy (…). Zmniejsz skalę lub zwiększ format.” | Limit 64 arkuszy. |
| „Podkład nie pokrywa się z punktami badań – sprawdź układ współrzędnych, skalę i osie” | Zły układ pliku DXF, skala dokumentu (mm zamiast m) albo zamienione osie – zaznacz „Zamień osie X↔Y”. |
| „Plik ma … MB – limit to 30 MB. Wczytaj mniejszy plik (np. wycinek mapy).” / „Wynik zajmuje … MB (limit 8 MB)…” | Wytnij fragment mapy lub zaznacz „Tylko obiekty w zasięgu zlecenia (+500 m)”. |
| „Serwer nie zezwala na pobranie z przeglądarki (CORS)” / „Serwis nie obsługuje układu …” | Serwis WMS nie nadaje się do pobierania z przeglądarki lub nie obsługuje układu rysunku – wybierz inny serwis albo zmień „Układ wyjściowy”. |
| „Nie udało się pobrać: …” | Błąd GetMap (serwer niedostępny, zbyt duży obraz). |
| „Łączny rozmiar skanów rysunku przekroczyłby 8 MB (… MB). Scal widoczne skany w jeden albo usuń nieużywane.” | Użyj „Scal widoczne…”. |
| „Plik TFW musi zawierać 6 liczb” | Uszkodzony world file. |
| „Podaj co najmniej 2 kompletne punkty kontrolne.” / „Punkty kontrolne są zbyt blisko siebie lub leżą na jednej linii” | Dodaj punkty rozłożone po całym skanie (najlepiej w narożnikach). |
| „Błąd przekracza 0,5 mm na wydruku (… m w skali 1:…) – sprawdź punkty.” | Sprawdź punkt z największą „Odchyłką [m]”. |
| „Brak działki w tym punkcie” / „Nie udało się pobrać działki z ULDK” | Punkt poza działką ewidencyjną lub brak dostępu do usługi ULDK. |
| „Za mało punktów z wartością (N) – model nie zostanie narysowany” | Model wymaga ≥ 3 punktów; sprawdź pole, źródło punktów i filtr obszarów. |
| „Pole „Grunt” wymaga punktów badań…” / „Parametr CPT wymaga punktów badań…” | Zmień „Źródło punktów” na „Wszystkie badania zlecenia”. |
| „Zbiór pusty – model nic nie narysuje” | „Własna lista” gruntów modelu jest pusta. |
| „Za mało par punktów (N punktów) do wiarygodnego wariogramu…” | Wpisz parametry wariogramu ręcznie albo użyj IDW. |
| „Model nie ma izolinii do opisania.” | Włącz izolinie lub zmniejsz cięcie. |
| „Wymaga punktów badań (źródło punktów rysunku: badania zlecenia)” | Narzędzia „Przekrój” i „Projektowane” działają tylko przy źródle „Wszystkie badania zlecenia”. |
| „Brak włączonego podkładu DXF z widocznymi liniami” | Narzędzie „Z podkładu” wymaga podkładu DXF użytego w rysunku. |
| „Wskaż co najmniej 2 badania” | Przekrój wymaga 2 badań. |
| „Aktywna warstwa jest zablokowana lub ukryta” | Odblokuj/pokaż warstwę lub wybierz inną aktywną. |
| „Brak widocznej, odblokowanej warstwy obiektów” | „Na obiekt rysunku…” wymaga warstwy do rysowania. |
| „Za dużo obrazów w rysunku (limit 1 MB)” | Usuń obrazy z edytora rysunku. |
| „Brak punktów ze współrzędnymi” | Eksport DXF – badania/zestaw bez współrzędnych. |
| „Brak elementów do zapisania” / „Model nie ma izolinii” / „Brak siatki modelu (za mało punktów albo brak danych)” / „Model nie ma punktów z wartością” | Eksport GIS – zaznacz inne elementy lub wybierz inny model. |
Uwaga. Przy szerokości okna ok. 1440 px długie wartości list rozwijanych (np. „Jak w zestawie (geograficzny → 1992)”, „Głębokość badania [m]” w polu A3, „Wszystkie badania zlecenia” w modelu, „Oś drogi dojazdowej”) nachodzą na sąsiednie pole, a przycisk „Zapisz kilometraż rzutu w badaniach…” wychodzi poza sekcję. To wyłącznie kwestia wyświetlania – wartości są zapisane poprawnie; przy szerszym oknie problem znika.